Witamina B12.html



Witamina B12
Ogólne informacje
Inne nazwy	cyjanokobalamina kobalamina
Wzór sumaryczny	C63H88CoN14O14P
SMILES	CC1=CC2=C(C=C1C)N(C=N2)C3C(C(C(O3)C O)OP(=O)([O-])OC(C)CNC(=O)CCC4(C(C5C6 (C(C(C(=C(C7=NC(=CC8=NC(=C(C4=N5)C)C (C8(C)C)CCC(=O)N)C(C7(C)CC(=O)N)CCC (=O)N)C)[N-]6)CCC(=O)N)(C)CC(=O)N)C)C C(=O)N)C)O.[C-]#N.[Co+3]
Masa molowa	1355,37 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS	68-19-9
Niebezpieczeństwa
Zwroty bezpieczeństwa	S: 22-24/25
Numer RTECS	GG3750000
Klasyfikacja
ATC	B 03 BA 01
Farmakokinetyka
Okres półtrwania	w przybliżeniu 6 dni (w wątrobie 400 dni) (400 days in the liver)
Wydalanie	nerki
Genetyka i fizjologia
Funkcje	- regulator produkcji erytrocytów - prekursor koenzymów
Choroby	niedokrwistość

Witamina B₁₂ (nazwy chemiczne: cyjanokobalamina, kobalamina) - złożony metaloorganiczny związek chemiczny, pełniący w organizmach żywych rolę regulatora produkcji erytrocytów (czerwonych ciałek krwi). Jego niedobór powoduje niedokrwistość. Zaliczany jest do witamin z grupy B, tj. rozpuszczalnych w wodzie prekursorów koenzymów.

edytuj Rola w organizmie

Witamina B₁₂ bierze udział w przemianie węglowodanowej, białkowej, tłuszczowej i w różnorodnych procesach, zapewnia aktywność, uczestniczy w wytwarzaniu czerwonych ciałek krwi, przeciwdziała niedokrwistości, umożliwia syntezę kwasów nukleinowych w komórkach, przede wszystkim szpiku kostnego; wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego, uczestniczy w tworzeniu otoczki mielinowej ochraniającej komórki nerwowe i neuroprzekaźników nerwowych, zapewnia dobry nastrój, równowagę psychiczną, pomaga w uczeniu się, skupieniu uwagi; odgrywa rolę przy odtwarzaniu kodu genetycznego; dzięki niej zmniejsza się poziom lipidów we krwi; wpływa na układ kostny, pobudza apetyt.

edytuj Skutki niedoboru

Zobacz więcej w osobnym artykule: Niedobór witaminy B12.

edytuj Skutki nadmiaru

Witamina B₁₂ nie jest toksyczna. Jednakże przy stosowaniu przez dłuższy czas bardzo dużych dawek tej witaminy zaobserwowano u niektórych ludzi objawy uczuleniowe. W bardzo wysokich dawkach może również wystąpić krwotok z jam nosowych.

edytuj Źródła w pożywieniu

Witamina B₁₂ produkowana jest przez bakterie żyjące w układzie pokarmowym zwierząt. U człowieka powstaje w symbiozie z bakteriami układu pokarmowego. Następuje to dopiero w dystalnych częściach układu trawiennego, to jest w jelicie grubym. Ma to znaczące konsekwencje, gdyż w tych częściach jelita witaminy nie podlegają wchłanianiu i wszystko co wyprodukują bakterie zostaje wydalone wraz z kałem. Witamina B₁₂ występuje wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego, takich jak wątroba, nerki i serce, a także chudym mięsie, rybach, skorupiakach, serach i jajach. Wbrew wcześniejszym poglądom, glony nie zawierają witaminy B₁₂, tylko jej analog strukturalny. Jest to o tyle niebezpieczne, ponieważ w przypadku człowieka ów związek jest nieprzyswajalny, dodatkowo, zmniejsza wchłanianie właściwej witaminy. Znaczącym źródłem tej witaminy jest mleko, które dodatkowo zawiera duże ilości wapnia pomagające ją przyswajać.

edytuj Zapotrzebowanie

Zapotrzebowanie dorosłego człowieka na witaminę B₁₂ wynosi około 1-2 μg na dobę.

Prawidłowe stężenie witaminy B₁₂ w surowicy krwi - 165 – 680 ng/l.

edytuj Struktura chemiczna

Z chemicznego punktu widzenia witamina B₁₂ jest złożonym związkiem kompleksowym,w którym centralny atom kobaltu na III stopniu utlenienia jest koordynowany do atomów azotu układu sprzężonych pierścieni pirolowych. Jedno wiązanie koordynacyjne azot-kobalt występuje prostopadle do płaszczyzny układu pierścieni pirolowych. Drugie wiązanie prostopadłe do tej płaszczyzny jest labilne, tzn. mogą być w tym miejscu przyłączone różne ligandy, które stosunkowo łatwo się odrywają od całej cząsteczki.

Na rysunku obok przedstawiona jest tylko jedna z form witaminy B₁₂, z podstawnikiem cyjanidowym w miejscu gdzie dochodzi do łatwej wymiany ligandów. Oprócz tego mogą w tym miejscu występować też grupy: grupa metylowa i reszta 5'-deoksyadenozyny. Cyjanidowa odmiana witaminy B₁₂ jest stosunkowo najbardziej stabilna i dlatego występuje ona w tabletkach i preparatach witaminowych. W organizmie ulega ona szybkiemu przekształceniu do pochodnej metylowej, która po wymianie na ligand 5'-deoksyadenozynowy staje się rzeczywiście aktywnym biologicznie koenzymem-B₁₂^[1].

Jest to jedyny naturalnie występujący w organizmach żywych związek metaloorganiczny jaki dotąd udało się odkryć. Wszystkie pozostałe kompleksy metali występujące w organizmach żywych nie są związkami metaloorganicznymi, gdyż nie posiadają bezpośrednich wiązań metal-węgiel. Ze względu na stereotyp, że związki metaloorganiczne nie występują naturalnie, dość długo nie chciano przyjąć tego faktu do wiadomości, jednak badania rentgenograficzne dowiodły, że w strukturze witaminy B₁₂ występują trwałe wiązania węgiel-metal. W 1956 roku Dorothy Crowfoot Hodgkin ustaliła wstępnie budowę molekularną witaminy B₁₂, za co otrzymała Nagrodę Nobla z chemii w 1964 roku^[2].

Przypisy

edytuj Zobacz też

• niedokrwistość megaloblastyczna
• choroba Addisona-Biermera

edytuj Linki zewnętrzne

• Maria Bożentowicz, Dagna Bobilewicz: Holotranskobalamina – aktywna witamina B12 (pl). Abbot Voice, Nr 2 (14), s.3-6, Grudzień 2006. [dostęp 31.10.2008].

Przeczytaj zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych w Wikipedii!