Surinam.html



Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: Surinam (rzeka).

Surinam (hol. Suriname, Republika Surinamu – Republiek Suriname) – państwo w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, położone nad Oceanem Atlantyckim. Do 25 listopada 1975 kolonia holenderska pod nazwą Gujana Holenderska.

Republiek Suriname
Flaga Surinamu Herb Surinamu
Dewiza: (łac.) Justitia – Pietas – Fides
Hymn: God zij met ons Suriname (Bóg jest z naszym Surinamem)
Język urzędowy	niderlandzki
Stolica	Paramaribo
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Ronald Venetiaan
Szef rządu	prezydent Ronald Venetiaan
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	90. na świecie 163 270 km² 1,1%
Liczba ludności (2008)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	169. na świecie 475 9961▲ 2,9 osób/km²
Jednostka monetarna	dolar surinamski (SRD)
Niepodległość	od Holandii 25 listopada 1975
Strefa czasowa	UTC -3
Kod ISO 3166	SR
Domena internetowa	.sr
Kod samochodowy	SME
Kod telefoniczny	+597
1  Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (Źródło:CIA) (en)

edytuj Geografia

• Długość granic: 1707 km
• lądowa
  • Brazylia 597 km
  • Gujana Francuska 510 km
  • Gujana 600 km
• morska 386 km
• Najwyższy punkt: Juliana Top 1280 (wg innych źródeł 1230) m n.p.m.
• Najniższy punkt: miejsce na równinie przybrzeżnej 2 m p.p.m.
• Najdłuższe rzeki: Courantyne, Maroni, Surinam, Saramacca, Litani i Tapanahoni.

edytuj Historia

Tereny dzisiejszego Surinamu (znanego także pod nazwą Gujany Holenderskiej) były zasiedlane przez Holendrów już w końcu XVI w., co skutkowało licznymi konfliktami z angielskimi i francuskimi kolonizatorami. W 1667 w traktacie pokojowym kończącym II wojnę angielsko-holenderską Surinam został uznany za posiadłość holenderską. Od 1814 kolonia. W 1954 terytorium to stało się pełnoprawną częścią Niderlandów, na prawach autonomii i z własną administracją. Niepodległość Surinam uzyskał w 1975. Wszyscy mieszkańcy nowego państwa zachowali holenderskie obywatelstwo i w najbliższych latach jedna trzecia z nich wyjechała do Europy. W 1980 r. władzę przejął wojskowy reżim pod przywództwem Dési Bouterse, ponowny powrót do demokracji nastąpił w 1988.

edytuj Ustrój polityczny

• Ustrój polityczny: demokracja parlamentarna z 51 miejscowym Zgromadzeniem Narodowym
• Święto narodowe: Dzień Niepodległości – 25 listopada
• Stolica: Paramaribo 242 946 mieszkańców

edytuj Podział administracyjny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Surinamu.

Surinam dzieli się na 10 dystryktów (distrikt):

1. Brokopondo,
2. Commewijne,
3. Coronie,
4. Marowijne,
5. Nickerie,
6. Para,
7. Paramaribo,
8. Saramacca,
9. Sipaliwini,
10. Wanica.

edytuj Ludność

(2007)
Zmiana liczby ludności Surinamu w latach 1961-2003 (w tysiącach)
Liczba ludności	470 784
Ludność według wieku
0-14 lat	28% mężczyzn: 67 088 kobiet: 64 949
15-64 lat	65,7% mężczyzn: 154 148 kobiet: 155 345
ponad 64 lata	6,2% mężczyzn: 12 726 kobiet: 16 528
Średnia wieku
w całej populacji	26,5 lat
mężczyzn	26,7 lat
kobiet	27,5 lat
Przyrost naturalny	1,1%
Współczynnik urodzeń	17,31 urodzeń/1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów	5,5 zgonów/1000 mieszkańców
Współczynnik migracji	-0,8 migrantów/1000 mieszkańców
Ludność według płci
przy narodzeniu	1,07 mężczyzn/kobiet
poniżej 15 lat	1,03 mężczyzn/kobiet
15-64 lat	1,00 mężczyzn/kobiet
powyżej 64 lat	0,77 mężczyzn/kobiet
w całej populacji	1,00 mężczyzn/kobiet
Umieralność niemowląt
w całej populacji	20,11 śmiertelnych/1000 żywych
płci męskiej	23,73 śmiertelnych/1000 żywych
płci żeńskiej	16,25 śmiertelnych/1000 żywych
Oczekiwana długość życia
w całej populacji	63,23 lat
mężczyzn	70,52 lat
kobiet	76,12 lat
Rozrodczość	2,02 urodzeń/kobietę
HIV/AIDS
Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS	1,7% (2001)
Liczba osób żyjących z HIV/AIDS	5 200 (2001)
Liczba zmarłych na HIV/AIDS	mniej niż 500 (2003)

edytuj Struktura etniczna

Główną strukturą etniczną stanowią Hindusi (37%). Kreole stanowią 31%, Jawajczycy 15%, Murzyni 10%, Indianie 2%, Chińczycy 2%, biali 1%, a pozostali 2%.

edytuj Religie

Głównym wyznaniem w kraju jest hinduizm 27,4%. Protestanci stanowią 25,2%, katolicy 22,8%, muzułmanie 19,6%. Wierzenia miejscowe wyznaje 5% ludności.

edytuj Języki

Oficjalnym językiem Surinamu jest niderlandzki. W powszechnym użyciu jest również język angielski. Większa część edukacji podstawowej prowadzona jest w języku kreolskim. Pozostałymi językami używanymi w Surinamie są: sarnami hindustani (dialekt hindi) oraz jawajski.

edytuj Analfabetyzm

W Surinamie powyżej 15 roku życia czytać i pisać potrafi 89,6% mieszkańców (z czego mężczyźni 92%, a kobiety 87,2%). (Dane szacunkowe na 2004)

edytuj Gospodarka

Obraz Surinamu z kosmosu we wrześniu 2002

Surinam to jeden z największych na świecie producentów boksytów. Wydobywa się ponadto niewielka ilości złota, ropy naftowej, niklu, miedzi, platyny i rud żelaza.

Przemysł przetwórczy związany jest gł. z sektorem wydobywczym. Boksyty, kaolin i aluminium stanowią 70% towarów eksportowanych. Duże znaczenie ma obróbka drewna, cukrownictwo, przetwórstwo rybne, produkcja rumu, cementu, piwa i papierosów.

Gł. uprawy to ryż, trzcina cukrowa, cytrusy, banany, palma kokosowa. Zasoby leśne są olbrzymie, ale wykorzystywane są w niewielkim stopniu z powodu braku odpowiednich inwestycji. Gospodarczo wykorzystuje się drzewo kapokowe. Wzrasta znaczenie połowu skorupiaków eksportowanych przede wszystkim do USA.

Rozwija się turystyka. PKB na jednego mieszkańca w 2006 roku wyniosło: 7 100 $

p • d • e

Państwa Ameryki Południowej

Argentyna • Brazylia • Boliwia • Chile • Ekwador • Gujana • Kolumbia • Paragwaj • Peru • Surinam • Urugwaj • Wenezuela

Terytoria autonomiczne i zależne: Gujana Francuska • Falklandy

 

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych

p • d • e

Organizacja Państw Amerykańskich (OPA)

Antigua i Barbuda · Argentyna · Bahamy · Barbados · Belize · Boliwia · Brazylia · Chile · Dominika · Dominikana · Ekwador · Grenada · Gwatemala · Gujana · Haiti · Honduras · Jamajka · Kanada · Kolumbia · Kostaryka · Kuba · Meksyk · Nikaragua · Panama · Paragwaj · Peru · Saint Kitts i Nevis · Saint Lucia · Saint Vincent i Grenadyny · Salwador · Stany Zjednoczone · Surinam · Trynidad i Tobago · Urugwaj · Wenezuela

 

p • d • e

Wspólnota Karaibska (CARICOM)

Członkowie pełni: Antigua i Barbuda · Bahamy · Barbados · Belize · Dominika · Grenada · Gujana · Haiti · Jamajka · Montserrat · Saint Kitts i Nevis · Saint Lucia · Saint Vincent i Grenadyny · Surinam · Trynidad i Tobago
Członkowie stowarzyszeni: Anguilla · Bermudy · Brytyjskie Wyspy Dziewicze · Kajmany · Turks i Caicos

 

p • d • e

Światowa Organizacja Handlu (WTO)

Albania • Angola • Antigua i Barbuda • Argentyna • Armenia • Australia • Bahrajn • Bangladesz • Barbados • Belize • Benin • Boliwia • Botswana • Brazylia • Brunei • Burkina Faso • Birma • Burundi • Kambodża • Kamerun • Kanada • Republika Środkowoafrykańska • Czad • Chile • Chiny • Kolumbia • Demokratyczna Republika Kongo • Kongo • Kostaryka • Wybrzeże Kości Słoniowej • Chorwacja • Kuba • Dżibuti • Dominika • Dominikana • Ekwador • Egipt • Salwador • Macedonia • Fidżi • Gabon • Gambia • Gruzja • Ghana • Grenada • Gwatemala • Gwinea • Gwinea Bissau • Gujana • Haiti • Honduras • Hongkong • Islandia • Indie • Indonezja • Izrael • Jamajka • Japonia • Jordania • Kenia • Korea Południowa • Kuwejt • Kirgistan • Lesotho • Liechtenstein • Makau • Madagaskar • Malawi • Malezja • Malediwy • Mali • Mauretania • Mauritius • Meksyk • Mołdawia • Mongolia • Maroko • Mozambik • Namibia • Nepal • Nowa Zelandia • Nikaragua • Niger • Nigeria • Norwegia • Oman • Pakistan • Panama • Papua-Nowa Gwinea • Paragwaj • Peru • Filipiny • Katar • Rwanda • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Arabia Saudyjska • Senegal • Sierra Leone • Singapur • Wyspy Salomona • Republika Południowej Afryki • Sri Lanka • Surinam • Suazi • Szwajcaria • Republika Chińska • Republika Zielonego Przylądka • Tanzania • Tajlandia • Togo • Tonga • Trynidad i Tobago • Tunezja • Turcja • Uganda • Ukraina • Zjednoczone Emiraty Arabskie • Stany Zjednoczone • Urugwaj • Wenezuela • Wietnam • Zambia • Zimbabwe • Wspólnota Europejska w tym poszczególne kraje członkowskie: Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy