WikiPortallus: Paprocie.html

Ten artykuł dotyczy klasy roślin. Zobacz też: miejscowość miejscowość Paprocie w woj. zachodniopomorskim.

Długosz królewski Osmunda regalis, Osmundales

nasięźrzał pospolity Ophioglossum vulgatum (z lewej) i podejźrzon księżycowy Botrychium lunaria (z prawej), ilustracja z Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, O.W. Thomé, 1885

Paprocie, paprociowe (Polypodiopsida Cronquist, Pteropsida) - klasa paprotników. Obecnie na świecie występuje około 10 000 gatunków paproci, co jest liczbą małą w porównaniu do ich prehistorycznej różnorodności (jak się przypuszcza istniało wtedy około milion gatunków).

edytuj Charakterystyka

Jest to grupa bardzo niejednorodna, aczkolwiek można wyróżnić kilka wspólnych cech. Są to zazwyczaj rośliny zielne, wyjątkowo drzewiaste (np. gatunki rosnące w Nowej Zelandii. Paprocie nie mają możliwości tworzenia tkanki wtórnej, a tym samym przyrostu na grubość, aczkolwiek, być może taką możliwość miały niektóre gatunki kopalne. W tej grupie roślin powstały poprzez przekształcenie systemów telomowych typowe liście makrofilne. Liście takie są zazwyczaj podzielone na charakterystyczne blaszki, które za młodu mają formę pastorału. Paprocie wytwarzają wielokomórkowe łuski na łodygach oraz na osiach liści. Korzenie paproci wyrastają bezpośrednio z łodygi stąd zaliczane są do korzeni przybyszowych. Pozostałe cechy takie jak centralnie położona wiązka przewodząca wodę i włoski pochłaniające wodę są wspólne z korzeniami roślin kwiatowych. Zarodnie ułożone są na spodniej stronie liścia, często tworzą grupy (tak zwane synangia) i przeważnie posiadają mechanizmy otwierające. Są to przeważnie formy jednakozarodnikowe.

edytuj Rozmnażanie

Na spodniej stronie liści wykształcają się kupki zarodni - skupiska zarodni, w których powstają zarodniki. Po pewnym czasie kiedy zarodnie dojrzeją, ich ściany pękają uwalniając zarodniki, które roznoszone są przez wiatr. Z zarodnika, który trafi na wilgotny, zacieniony grunt, powstaje przedrośle (zielone, niewielkie (najczęściej o średnicy 6 mm), zwykle sercowatego kształtu). Przedrośle przytwierdza się do podłoża za pomocą chwytników. Na przedroślu występują rodnie i plemnie. W obecności wody plemniki przepływają do rodni. Następuje zapłodnienie i powstaje zygota. Zygota po wielu podziałach rozwija się w samodzielną roślinę - młody sporofit. Cały cykl rozrodczy trwa ok. 9 miesięcy.

edytuj Systematyka

Paprocie dzieli się na następujące podklasy:

Podklasa: † staropaprocie (Coenopterididae) - wymarła grupa charakteryzująca się rozgałęzieniem osi na dwie niejednakowe części: przedłużenie osi głównej i osadnik liściowy (filofor).

Podklasa: strzelichowe (Marattiidae - wyłącznie rośliny tropikalne, podklasa znana również z zapisu kopalnego.

Rząd: strzelichowce (Marattiales)
- - Rodzina: strzelichowate (Marattiaceae)

Podklasa: długoszowe (Osmundidae) - niewielka grupa, w Polsce występuje tylko jeden gatunek - długosz królewski (Osmunda regalis).

Rząd: długoszowce (Osmundales Bromhead)
- Podrząd: Osmundineae Bessey
  - Rodzina: długoszowate (Osmundaceae Bercht. & J. Presl)

Podklasa: paprocie cienkozarodniowe (Filicidae) - obecnie najbardziej zróżnicowana i zasobna w gatunki grupa paproci. Należą tu między innymi polskie: paprotka, orlica, nerecznica, wietlica, pióropusznik, zanokcica, czy języcznik.

Rząd: paprotkowce, paprotnikowce (Platyzomataceae Nakai, Filicales)
- Podrząd: Polypodiineae Bessey
  - Rodzina: paprotkowate (Polypodiaceae Bercht. & J. Presl)
    - Rodzaj: paprotka (Polypodium)
      - Gatunek: paprotka zwyczajna (Polypodium vulgare)
  - Rodzina: Grammitidaceae Newman
Rząd: zanokcicowce (Aspleniales Pic. Serm. ex Reveal)
- - Rodzina: zanokcicowate (Aspleniaceae Newman)
    - Rodzaj: zanokcica (Asplenium)
      - Gatunek: zanokcica klinowata (Asplenium cuneifolium)
    - Rodzaj: języcznik (Phyllitis)
  - Rodzina: podrzeniowate (Blechnaceae (C. Presl) Copel.)
  - Rodzina: nerecznicowate (Dryopteridaceae Herter)
    - Rodzaj: nerecznica (Dryopteris)
      - Gatunek: nerecznica samcza (Dryopteris filix-mas)
  - Rodzina: wietlicowate (Athyriaceae, Woodsiaceae (A. Gray) Herter)
    - Rodzaj: paprotnica (Cystopteris)
    - Rodzaj: pióropusznik (Matteuccia)
      - Gatunek: pióropusznik strusi (Matteuccia struthiopteris)
    - Rodzaj: rozrzutka (Woodsia)
    - Rodzaj: wietlica (Athyrium)
  - Rodzina: zachylnikowate (Thelypteridaceae Pic. Serm.)
    - Rodzaj: zachylnik (Thelypteris)
      - Gatunek: zachylnik błotny (Thelipteris palustris)
  - Rodzina: Davalliaceae (Gaud.) M.R. Schomb.
  - Rodzina: Lomariopsidaceae Alston
  - Rodzina: Oleandraceae (J. Sm.) R.C. Ching ex Pic. Serm.
  - Rodzina: Tectariaceae Panigrahi
Rząd: Cyatheales A.B. Frank
- Podrząd: Cyatheineae Bessey
  - Rodzina: olbrzymkowate (Cyatheaceae Kaulf.)
  - Rodzina: Cheiropleuriaceae Nakai
  - Rodzina: Culcitaceae Pic. Serm.
  - Rodzina: Dicksoniaceae (Gaud.) M.R. Schomb.
  - Rodzina: Dipteridaceae (Diels) Seward & E. Dale
  - Rodzina: Lophosoriaceae Pic. Serm.
  - Rodzina: Metaxyaceae Pic. Serm.
  - Rodzina: Thyrsopteridaceae C. Presl
Rząd: Gleicheniales (A.B. Frank)
- Podrząd: Gleicheniineae Bessey
  - Rodzina: Gleicheniaceae (R. Br.) C. Presl
Rząd: Hymenophyllales A.B. Frank
- Podrząd: Hymenophyllineae Bessey
  - Rodzina: Hymenophyllaceae Link
Rząd: Hymenophyllopsidales Pic. Serm. ex Reveal
- - Rodzina: Hymenophyllopsidaceae Pic. Serm.
Rząd: Loxsomatales Pic. Serm. ex Reveal
- - Rodzina: Loxsomataceae C. Presl
Rząd: Parkeriales A.B. Frank
- - Rodzina: adiantowate (Adiantaceae Newman)
    - Rodzaj: adiantum (Adiantum)
  - Rodzina: orliczkowate (Pteridaceae E.D.M. Kirchn.)
    - Rodzaj: orliczka (Pteris)
  - Rodzina: Actiniopteridaceae Pic. Serm.
  - Rodzina: Dennstaedtiaceae Lotsy
    - Rodzaj: orlica (Pteridium)
  - Rodzina: Lindsaeaceae C. Presl ex M.R. Schomb.
  - Rodzina: Parkeriaceae Hook.
  - Rodzina: Vittariaceae (C. Presl) R.C. Ching
Rząd: Plagiogyriales Pic. Serm. ex Reveal
- - Rodzina: Plagiogyriaceae Bower
Rząd: Platyzomatales Pic. Serm. ex Reveal
- - Rodzina: Platyzomataceae Nakai
Rząd: Schizaeales A.B. Frank
- Podrząd: Schizaeineae Bessey
  - Rodzina: Schizaeaceae Kaulf.
Rząd: Stromatopteridales Pic. Serm. ex Reveal
- - Rodzina: Stromatopteridaceae (Nakai) Bierh.

Podklasa: marsyliowe (Marsileidae) - mała grupa wodnych paproci. W Polsce rosną jedynie dwa gatunki: marsylia czterolistna (Marsilea quadrifolia) i gałuszka kulecznica (Pilularia globulifera).

Rząd: Marsileales J.H. Schaffn.
- - Rodzina: marsyliowate (Marsileaceae Mirb. in Lam. & Mirb.)

Podklasa: salwiniowe (Salviniidae Cronquist, Takht. & Zimmerm. ex Reveal) - kolejna nieliczna wodna grupa. W Polsce rośnie salwinia pływająca (Salvinia natans).

Rząd: salwiniowce, wiąślowce (Salviniales Britt.)
- - Rodzina: salwiniowate, wiąślowate (Salviniaceae T. Lestib.)
  - Rodzina: Azollaceae Wettst.

Paprocie.html

Spis treści

edytuj Charakterystyka

edytuj Rozmnażanie

edytuj Systematyka

edytuj Bibliografia