Obwód zakarpacki.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Obwód zakarpacki
Herb
Informacje ogólne
Stolica: Użhorod
Gubernator: Oleh Havashi
Liczba rejonów: 13
Powierzchnia: 12 777 km²
Populacja: 1 241 887
Gęstość zaludnienia: 98 os./km²
oficjalna strona obwodu
Użhorod, siedziba obwodu

Obwód zakarpacki, Zakarpattia Oblast (ukr. Закарпатська область) - jeden z 24 obwodów Ukrainy. Leży w zachodniej części Ukrainy, na obszarze historycznego Zakarpacia. Graniczy z Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią. Ludność obwodu wynosi 1.258.264 mieszkańców (2001), powierzchnia - 12.777 km². Stolicą obwodu jest Użhorod. Obwód został utworzony 22 stycznia 1946 roku.

Obwód zakarpacki graniczy od północy z polskim województwem podkarpackim oraz z obwodami lwowskim i iwanofrankowskim, od południa - z rumuńskimi okręgami Maramureş i Satu Mare, od południowego zachodu - z węgierskim komitatem Szabolcs-Szatmár-Bereg, od zachodu - ze słowackimi krajami preszowskim i koszyckim (historyczny region Zemplín).

Spis treści

edytuj Historia

Obwód zakarpacki został utworzony decyzją władz ZSRR dnia 22 stycznia 1946. Jak nazwa wskazuje, jest jedyną częścią Ukrainy leżącą po południowej stronie Karpat. Dzisiejszy obwód zakarpacki zajmuje ziemie historycznej Rusi Zakarpackiej oraz dwa skrawki historycznie należące do Słowacji - pas przy granicy ze Słowacją i z Polską na zachód i północny zachód od doliny Użu oraz pas przy granicy ze Słowacją i z Węgrami, na południe od Użhorodu, z miastem Czop. Obszar dzisiejszego obwodu włączono do ZSRR w 1945, przedtem należał do Węgier (1938/1939-1945), Czechosłowacji (1918-1939) i Węgier (do 1918). Za panowania węgierskiego obszar dzisiejszego obwodu należał do komitatów Ung, Bereg, Ugocsa i Maramaros. Dzisiejsza północna granica obwodu do 1945 stanowiła granicę państwową: Niemiec i Węgier (1939-1945), Polski i Węgier (1939), Polski i Czechosłowacji (1918-1939), austriackiej Galicji i Węgier (1867-1918), a przed 1772 - Rzeczypospolitej Obojga Narodów (województwa ruskiego) i Królestwa Węgier.

edytuj Ludność

Obwód zakarpacki jest wielonarodowościowy. Wśród jego mieszkańców Ukraińcy [1], [2], [3] stanowią 78,4%, Węgrzy - 12,5%, Rosjanie - 4%, Rumuni - 2,4%, Cyganie - 1%, Słowacy - 0,6%, Niemcy - 0,3%, Żydzi - 0,2%, około 60 innych narodowości łącznie - 0,2%.

edytuj Sławni ludzie pochodzący z Zakarpacia

edytuj Największe miejscowości

Miejscowość Nazwa ukraińska Nazwa rusińska Nazwa węgierska Nazwa słowacka Liczba mieszkańców
(według spisu z 5 XII 2001)
Użhorod Ужгород Унґгородъ Ungvár Užhorod 117.317
Mukaczewo Мукачеве Мукачів Munkács Mukačevo 82.346
Chust Хуст Густ Huszt Chust/Hust 29.080
Berehowe Берегове Берегово Beregszász 26.735
Wynohradiw Виноградів Виноградово Nagyszőlős 25.760
Swalawa Свалява Свалява Szolyva 17.145
Rachiw Рахів Рахово Rahó 15.241
Tiacziw Тячів Тячево Técső 9.786
Miżhir'ja Міжгірья Межгорьє Ökörmező 9.656
Irszawa Іршава Иршава Ilosva 9.515
Wełykyj Byczkiw Великий Бичків Бычків Nagybocskó Slatinské Dôly 9.430
Sołotwyno Солотвино Солотвыно Aknaszlatina 9.276
Dubowe Дубове Дубово Dombó 9.246
Wełyki Łuczki Великі Лучки Nagylucska Veľký Lúčky 9.029
Czop Чоп Чоп Csap 8.919
Ilnycia Ільниця Ільниця Ilonca 8.902
Busztyno Буштино Буштыно Bustyaháza 8.554
Korolewo Королево Королево Királyháza 8.147
Wyszkowo Вишково Вышково Visk Višká 8.141
Biłky Білки Белки Bilki 8.078
Jasinia Ясіня Єсінє Kőrösmező Jasiňa 8.006

Przypisy

  1. ↑ Obecnie toczy się dyskusja czy mieszkających w obwodzie zakarpackim Rusinów należy uznać do narodowości ukraińskiej czy rusińskiej. W referendum z grudnia 1991 roku 78% procent mieszkańców tego obwodu opowiedziało się za większą autonomią wobec Ukrainy, wyniki tego referendum nie zostały jednak uznane przez władze ukraińskie, utworzony w roku 1991 rząd tymczasowy Rusinów z premierem prof. Iwanem Turjanicą w Użhorodzie został następnie zdelegalizowany w roku 1995. Nowa ustawa o partiach i stowarzyszeniach obowiązująca na Ukrainie od roku 1995 utrudnia obecnie wpisywanie do statusów takich postulatów politycznych, które kontestują integralność terytorialną Ukrainy.
  2. ↑ W marcu 2008 rada obwodu zakarpackiego uznała, że istnieje narodowość rusińska, zgodnie z tym postanowieniem Rusini są oficjalną mniejszością narodową. (w:) Rzeczpospolita 13 marca 2008
  3. ↑ 25 października obradujący w Mukaczewie II Kongres Zakarpackich Rusinów postawił władzom ukraińskim ultimatum. Jeśli rząd ukraiński nie ustanowi autonomii dla obwodu zakarpackiego do 1 grudnia 2008, Rusini ogłoszą oderwanie obwodu od Ukrainy. [w:] [1] Nasze Słowo 9 listopada 2009. [Podczas referendum dotyczącego niepodległości Ukrainy 1 grudnia 1991, ponad 78% mieszkańców Zakarpacia głosowała za autonomią w obrębie Ukrainy. W następstwie nie wywiązania się rządu w Kijowie wobec zobowiązań grudniowego referendum, w maju 1993 liderzy karpatorusińscy utworzyli rząd tymczasowy z 51 osobowym parlamentem, którego premierem został Iwan Turjanica

edytuj Zobacz też

edytuj Linki zewnętrzne

p • d • e
Podział administracyjny Ukrainy

Obwód charkowski • Obwód chersoński • Obwód chmielnicki • Obwód czerkaski • Obwód czernihowski • Obwód czerniowiecki • Obwód dniepropietrowski • Obwód doniecki • Obwód iwanofrankowski • Obwód kijowski • Obwód kirowohradzki • Obwód lwowski • Obwód ługański • Obwód mikołajewski • Obwód odeski • Obwód połtawski • Obwód rówieński • Obwód sumski • Obwód tarnopolski • Obwód winnicki • Obwód wołyński • Obwód zakarpacki • Obwód zaporoski • Obwód żytomierski

Autonomiczna Republika Krymu

miasta wydzielone: Kijów • Sewastopol

 
herb obwodu zakarpackiego
p • d • e
Rejony obwodu zakarpackiego

Rejony: berehiwski • chustski • irszawski • miżhirski • mukacziwski • pereczyński • rachiwski • swaliawski • tiacziwski • użhorodzki • wełykoberezniański • wołowecki • wynohradiwski
Wydzielone miasta obwodu: Berehowe • Chust • Czop • Mukaczewo • Użhorod

 
p • d • e
Miasta obwodu zakarpackiego

Berehowe · Chust · Czop · Irszawa · Mukaczewo · Pereczyn · Rachiw · Swalawa · Tiacziw · Użhorod · Wynohradiw

 
p • d • e
Czechosłowacja
1918-1938 Druga wojna światowa
(1938–1945)		 1945–1948 1948–1989 1989–1992 Rozpad
Czechy, Morawy, Śląsk Czeski kraje koronne
Austro-Węgier		 Pierwsza Republika Czechosłowacka
(ČSR)
(1918–1938)		 Sudetenland
zajęty przez III Rzeszę po układzie monachijskim 1938
(1938–1945)		 Trzecia Republika Czechosłowacka
(ČSR)
(1945–1948)		 Republika Czechosłowacka
(ČSR)
(1948–1960)		 Czechosłowacka Republika Socjalistyczna
(ČSSR)
(1960–1990)
od 1969- Czeska Republika Socjalistyczna i
Słowacka Republika Socjalistyczna		 Czeska i Słowacka Republika Federalna
(ČSFR)
(1990–1992)
składająca się z
Republiki Czeskiej i Republiki Słowackiej		 Republika Czeska (od 1993)
Druga Republika Czechosłowacka (ČSR)
(1938–1939)
Zawierająca
autonomiczne regiony
Słowacji i Ukrainy Karpackiej		 Protektorat Czech i Moraw
(1939–1945)
Słowacja Republika Słowacka
(1939–1945)		 Słowacja
(od 1993)
Południowa Słowacja i płd. Ukraina Karpacka
przyznane w I arbitrażu wiedeńskim (1938) Węgrom, Karpato-Ukraina zajęta przez Węgry 15 III 1939
(1938–1947)
Ruś Zakarpacka USRR
(1944/1946–1991)		 Obwód zakarpacki Ukrainy
(od 1991)
Czechosłowacki Rząd na Uchodźstwie
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.