Nowogard.html

Współrzędne: 53°40'19" N 15°07'09" E53.6719444 15.1191667 (Nowogard)

Nowogard

Gmina
- rodzaj

Nowogard
miejsko-wiejska

Prawa miejskie

1309

Burmistrz

Kazimierz Ziemba

Powierzchnia

12,44 km²

Położenie

53° 40'19'' N
15° 07'09'' E

Ludność (2007)
• liczba ludności
• gęstość

16 794
1350,0 os./km²

Strefa numeracyjna
(do 2005)

Kod pocztowy

72-200

Tablice rejestracyjne

ZGL

Położenie na mapie Polski

Nowogard

TERC10
(TERYT)

3204044

SIMC10

0979389

Miasta partnerskie

Gützkow, Heide, Kävlinge

Slogan: Nowogard - przyjazne miasto

Urząd miejski³

pl. Wolności 1 72-200 Nowogard
tel. 91 39 26 200; faks 91 39 26 206

Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Strona internetowa miasta

Nowogard (niem. Naugard) – miasto w woj. zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nowogard, położone na Pobrzeżu Szczecińskim, na wschodnim skraju Puszczy Goleniowskiej, nad Jeziorem Nowogardzkim, przy drodze krajowej nr 6 i linii kolejowej Goleniów – Płoty. Siedziba tutejszego dekanatu.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. szczecińskiego.

Według danych z 31 grudnia 2007, miasto miało 16 794 mieszkańców¹.

Położone jest na Pomorzu Zachodnim, 64 km na północny wschód od Szczecina i 56 km na południe od wybrzeża Bałtyku. Do części miasta zaliczają się dawne miejscowości: Plewniak, Pustać, Radosław, Smużyny^[1].

Spis treści

1 Historia
2 Architektura i urbanistyka
- 2.1 Zabytki
- 2.2 Pomniki
3 Gospodarka
4 Turystyka
5 Oświata
6 Kultura
7 Sport
8 Religia
9 Transport
10 Administracja
- 10.1 Miasta partnerskie
11 Zobacz też
12 Przypisy
13 Linki zewnętrzne

edytuj Historia

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Początek miastu Nowogard dał gród leżący na półwyspie jeziora, umocniony wałem drewniano-ziemnym. Wewnątrz znajdowały się budynki zamieszkane przez kasztelana i jego otoczenie. Na podgrodziu zamieszkiwała osiadła tu ludność słowiańska, zajmująca się rybołówstwem, rolnictwem i rzemiosłem.

W 1268 r. po raz pierwszy wzmianka o Nowogardzie jako własności biskupa kamieńskiego znalazła się w dokumencie ("Nogart Castrum et villa sive oppidum episcopi Caminensis"). W 1274 r. biskup Herman von Gleichen osadził w grodzie nowogardzkim swego krewnego, grafa Ottona von Eberstein z Brunszwiku. Jego następcy pozostali w posiadaniu lenna, które obejmowało okoliczne ziemie, przez kilkaset lat. W roku 1309 Nowogard otrzymał przywilej przenoszący go na prawo lubeckie, choć jego mieszkańcy cieszyli się mniejszymi uprawnieniami niż mieszczaństwo w innych miastach pomorskich.

Kościół Wniebowzięcia NMP

W pierwszej połowie XIV wieku rozpoczęto w Nowogardzie budowę murów obronnych wokół miasta, które po otoczeniu go murami przybrało kształt spłaszczonego koła. W środku znajdował się duży prostokątny rynek, w centrum którego wznosił się ceglany, gotycki ratusz. Obok, po stronie zachodniej, usytuowano (budowany w latach 1330-1334) istniejący do dziś, kościół Mariacki – obecnie Najświętszej Marii Panny.

W wiekach średnich Nowogard był niewielkim ośrodkiem rolniczo-rzemieślniczym, który mimo dogodnego położenia nie rozwinął się w znaczący ośrodek handlowy. W 1663 roku, po śmierci ostatniego z Ebersteinów, dobra nowogardzkie przeszły w posiadanie księcia Bogusława Croy d’Archot, a następnie, w 1684 roku stały się własnością elektorów brandenburskich. W 1724 r. do okręgu nowogardzkiego przyłączono powiat Dewitzów, właścicieli Dobrej. Powstał w ten sposób powiat Dobra-Nowogard, który przetrwał do początku XIX wieku.

Dane historyczne
Rok	Ludność	Zm., %
1770	726	—
1939	8 148	1 022,3%
1991	16 651	104,4%
1996	17 343	4,2%
2001	16 794	-3,2%
2006	16 745	-0,3%
'96,'01,'06 - dane GUSu ¹ 1991 ^[2] 1770, 1939^{potrzebne źródło}

W czasie wojen toczonych przez Prusy w XVIII wieku miasto poważnie ucierpiało. W 1770 r. liczyło zaledwie 726 mieszkańców, utrzymujących się wyłącznie z rolnictwa i hodowli zwierząt. W 1807 roku miasto zostało zajęte przez wojska napoleońskie, które wcześniej toczyły zacięte boje o Nowogard z żołnierzami i ochotnikami dowodzonymi przez majora Ferdynanda von Schill.

W 1808 r. Nowogard ustanowiono siedzibą powiatu. W 1819 r. nastąpiła kolejna reforma administracyjna, w wyniku której w skład powiatu weszły miasta: Goleniów i Nowogard. Utworzony powiat przetrwał z niewielkimi zmianami do 1954 r., kiedy to powiat nowogardzki, obejmujący ponad 1200 km² powierzchni, podzielono na dwa powiaty: nowogardzki i goleniowski. Taki podział funkcjonował do reformy administracyjnej w 1975 r.

Przyspieszony rozwój miasta przyniosła 2. połowa XIX wieku. W maju 1883 r. ze stacji w Nowogardzie odjechał pierwszy pociąg pasażerski. W następnych latach wybudowano wiele obiektów użyteczności publicznej, powstały nowe zakłady przemysłowe. Tuż przed wybuchem II wojny światowej Nowogard liczył 8 148 mieszkańców.

W 1945 miasto zostało zajęte przez wojska radzieckie, doznając ciężkich zniszczeń. W wyniku II wojny światowej Nowogard włączony został w granice Polski. Dotychczasową niemiecką ludność, która pozostała w mieście wysiedlono do Niemiec.

Miasto zostało w okresie powojennym częściowo odbudowane i rozbudowane. Zabudowano m.in. zniszczone całkowicie zabytkowe centrum miasta, wybudowano nowe osiedla mieszkaniowe. Powstały też obiekty użyteczności publicznej: hotel, dom kultury, biblioteka, szkoły. Najważniejsze inwestycje ostatnich lat związane są z unowocześnianiem infrastruktury. Należą do nich: modernizacja oczyszczalni ścieków, rozbudowa sieci kanalizacyjnej i wodociągowej oraz ujęcia wody pitnej. W ostatnim okresie rozbudowano także bazę hotelowo-gastronomiczną, wybudowano trzy duże sale sportowe, kąpielisko miejskie zyskało zjeżdżalnię wodną, przystąpiono do modernizacji domu kultury.

edytuj Architektura i urbanistyka

edytuj Zabytki

Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji.
Do weryfikacji: 1) sprawdzić czy budynek na ul.Luboszan 1 jest domem ryglowym, 2) spradzić o jakie obwarowania miejskie chodziło Konserwatorowi Zabytków

Wieża ciśnień z 1882 r.

Cały obszar Starego Miasta w Nowogardzie został wpisany do rejestru zabytków^[3]. Ważniejsze zabytki w mieście:

Kościół Wniebowzięcia NMP – późnogotycki kościół Mariacki zbudowany w latach 1330-1334. Nawa główna o gwiaździstych sklepieniach, nawy boczne oddzielone potężnymi filarami, sklepienia krzyżowo-żebrowe. W prezbiterium znajduje się bogato zdobiony, barokowy ołtarz z początku XVII wieku z kilkunastoma scenami figuralnymi. Na wieży znajduje się dzwon z 1485 roku. 3 grudnia 2005 w wyniku pożaru zawaliła się 20-metrowa wieża świątyni. 26 marca 2007 r. na szczycie odbudowanej wieży została w zamontowana pokryta blachą miedzianą sygnaturka. W ciągu niespełna półtora roku wykonano też m.in. remont wnętrza oraz zamontowano nowe dzwony, które noszą nazwy: Wiara, Nadzieja i Miłość (w językach polskim i niemieckim).
Zamek Ebersteinów – kompleks zabudowań zamkowych z XIII wieku, zamek rozbudowany w XVI i przebudowany w XVIII i XIX wieku. Od roku 1820 pełni do czasów obecnych funkcję zakładu karnego. Został spalony podczas buntu więźniów w 1989 roku.
Obwarowania miejskie
Fragmenty murów obronnych z XIV wieku – zachowane tylko częściowo nad jeziorem.
Dawne sanatorium (ul. Smużyny 2) - obecnie będące Dom Pomocy Społecznej nr 2.
Park leśny]] przy DPS nr 2.
Budynek mieszkalny przy ul. Luboszan 1 – dom ryglowy z XIX wieku.
Wieża ciśnień z 1882 roku o wysokości 46 metrów znajdująca się w sąsiedztwie stacji kolejowej.
Ratusz z początku XX wieku.

edytuj Pomniki

Pomnik "Bohaterom poległym w walce o wolność prastarej ziemi słowiiańskiej"

edytuj Gospodarka

Według danych z 2007 r. Nowogard miał 2050 prywatnych podmiotów gospodarczych, z czego 1661 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, 11 spółdzielnie oraz 20 spółki handlowe z udziałem kapitału zagranicznego¹.

W mieście jest 1 targowisko całoroczne o powierzchni 4 000 m² ¹.

Według danych z lipca 2008 w Powiatowym Urzędzie Pracy było zarejestrowanych 992 bezrobotnych mieszkańców Nowogardu^[4].

Struktura demograficzna mieszkańców Nowogardu wg danych z 31 grudnia 2007:¹

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	16 794	100	8 656	51,54	8 138	48,46
wiek przedprodukcyjny (0 - 17 lat)	3 291	19,6	1 611	9,59	1 680	10
wiek produkcyjny (18 - 65 lat)	11 351	67,59	5 528	32,92	5 823	34,67
wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat)	2 152	12,81	1 517	9,03	635	3,78

edytuj Turystyka

Elewator

Największą atrakcją turystyczną Nowogardu jest sięgające centrum miasta jezioro Nowogardzkie. Nad jeziorem usytuowany jest ośrodek sportu i rekreacji ze strzeżoną plażą miejską wyposażoną m.in. w zjeżdżalnię wodną o długości 70 m. Na terenie ośrodka znajdują się domki kempingowe oraz pole namiotowe. Jezioro Nowogardzkie stwarza dogodne warunki do uprawiania sportów wodnych.

Jedną z atrakcji turystycznych jest utworzony w 1994 r. Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy "Sarni Las", w którym ochronie podlega drzewostan oraz zwierzyna. Zespół położony jest w zachodniej części miasta i przylega południową częścią do Jeziora Nowogardzkiego. Do lasu prowadzi ulica Wojska Polskiego oraz pieszy szlak turystyczny wiodący ulicą Promenada, a następnie trasą wokół jeziora.

Na terenie miasta znajduje się także wiatrak i tor, na którym organizowane są zawody motocrossowe oraz dwa największe na Pomorzu cisy, liczące około 700 lat.

edytuj Oświata

Zobacz więcej w osobnym artykule: lista szkół w Nowogardzie.

Nowogard to lokalny ośrodek edukacyjny. W mieście znajdują się 3 przedszkola, 4 szkoły podstawowe, 3 gimnazja, 1 liceum profilowane, 3 licea ogólnokształcące, 3 szkoły policealne, 5 techników ponadgimnazjalnych. Według danych z 2007 w tutejszej szkole podstawowej uczyło się 1191 dzieci oraz w gimnazjum 952 uczniów. W szkołach średnich w 2006 r. nauki pobierało 958 osób¹.

edytuj Kultura

Nowogardzki Dom Kultury

Miejska Biblioteka Publiczna im. Stefana Żeromskiego mieści się w obiekcie położonym w centrum miasta, w pobliżu starych murów obronnych. W jej skład wchodzą: czytelnie, wypożyczalnie dla dzieci i dorosłych, dział zbiorów specjalnych, sala wystawiennicza i pracownie biblioteczne.

edytuj Sport

Baza sportowo-rekreacyjna

Stadion Miejski Nowogard, ul. Wojska Polskiego 41
Kąpielisko Miejskie NOWiR Nowogard, ul. Promenada 3
Szlak rowerowy „Równina Nowogardzka” (długość ok. 122 km, przebiega przez trzy gminy)
Tor motocrossowy (w okresie letnim odbywają się zawody o randze ogólnopolskiej i międzynarodowej)
Strzelnica „Krzywy Dzik” (Nadleśnictwo Nowogard)

edytuj Religia

W mieście działają trzy parafie rzymskokatolickie. W mieście znajduje się także niewielki zbór Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan.

edytuj Transport

Stacja kolejowa

Połączenia lotnicze: lotnisko Goleniów – 20 km
Połączenia promowe: port Świnoujście – 80 km
Odległości drogowe:
- Szczecin – 60 km
- Koszalin – 99 km
- Gdańsk – 282 km
- Słupsk - 168 km

Zobacz też: Nowogard (stacja kolejowa).

edytuj Administracja

Ratusz

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. W Radzie Miejskiej w Nowogardzie zasiada 21 radnych. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedzibą władz jest Urząd Miejski przy placu Wolności.

Burmistrzowie Nowogardu:

Kazimierz Ziemba (PSL) (od 2002 r.)

Nowogard należy do Związku Miast Polskich.

edytuj Miasta partnerskie

edytuj Zobacz też

powiat nowogardzki

Przypisy

↑ dane z TERYT
↑ 1.1 Położenie, powierzchnia, ludność. W: Urząd Miejski w Nowogardzie: Plan rozwoju lokalnego miasta i gminy Nowogard na lata 2004–2006. Nowogard: kwiecień 2005, s. 7. (pl)
↑ Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie, nr rej. 41
↑ Powiatowy Urząd Pracy w Goleniowie: Statystyki lokalne (pl). [dostęp 17 października 2008].