Legiony Polskie 1914-1918.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Ten artykuł dotyczy Legionów Polskich 1914-1918. Zobacz też: Legiony Polskie - stronę ujednoznaczniającą.
Orzełek legionowy
Orzełek legionowy

Legiony Polskie – polskie oddziały wojskowe, którym początek dała Pierwsza Kompania Kadrowa utworzona 3 sierpnia 1914 w Krakowie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego.

Powołane 16 sierpnia 1914 przez Naczelny Komitet Narodowy.[1] Stanowiły oddzielną formację Armii Austro-Węgierskiej. Skupiły polskie organizacje wojskowe, m.in. oddziały Związku Strzeleckiego "Strzelec", Armię Polską i Polskie Drużyny Strzeleckie.

Wobec niepowodzenia wywołania antyrosyjskiego powstania narodowego w Królestwie Kongresowym, Piłsudski podporządkował się NKN. Pod koniec sierpnia rozpoczęto werbunek do Legionów Polskich. Utworzono Legion Wschodni we Lwowie i Legion Zachodni w Krakowie. [2]

Z powodu zajęcia Lwowa przez wojska rosyjskie 2 września 1914 i różnic wśród tamtejszych polityków Legion Wschodni został wkrótce rozwiązany. [3] Legion Zachodni początkowo w składzie jednego pułku pod dowództwem Piłsudskiego wziął udział w walkach jako straż tylna wojsk austriackich na linii Nowy Korczyn-Opatowiec na lewym brzegu Wisły. W czasie ofensywy austriacko-niemieckiej poszczególne jego bataliony wzięły udział w bitwach pod Laskami (23-26 października 1914), Anielinem (22 października). W dniach 16-19 listopada stoczyły bitwę pod Krzywopłotami. Piłsudski zagrożony zepchnięciem przez wycofującą się pod naporem Rosjan armię austriacką na terytorium Cesarstwa Niemieckiego przeprowadził brawurowy manewr znany jako operacja Ulina Mała. Wbrew rozkazom austriackim przedarł się z częścią swojego pułku korytarzem pomiędzy wojskami rosyjskimi i austriackimi do Krakowa. [4] Po przerwie oddziały te walczyły jako osłona prawego skrzydła armii austriackiej w rejonie Mszany Dolnej, Limanowej, Marcinkowic, Nowego Sącza. W połowie grudnia 1914 sformowano z nich I. Brygadę Legionów Polskich. [5]

I. Brygada stoczyła bitwę pod Łowczówkiem, od marca 1915 toczyła boje nad Nidą. W ramach letniej ofensywy państw centralnych walczyła nad rzeką Pokrzywianką, tocząc walki pod Konarami (16-25 maja), na linii Włostów, Ożarów[6].

Po przekroczeniu linii Wisły przeszła na Lubelszczyznę (walki 4. Pułku Piechoty Legionów pod Jastkowem 30 lipca - 3 sierpnia 1915 i Kamionką 4-7 sierpnia). W sierpniu walczyła na Podlasiu, stoczyła bitwę nad Raśną i Wysokiem Litewskiem.

Sformowany we wrześniu 1914 2 Pułk Piechoty Legionów i 3 Pułk Piechoty Legionów wraz z austriacką komendą Legionów Polskich zostały przerzucone w Karpaty. 29 października 1914 stoczyły bitwę pod Mołotkowem, walczyły pod Zieloną, Rafajłową, Kirlibabą.

W marcu 1915 przeformowano je w II. Brygadę Legionów Polskich zwaną Karpacką. Przywódcą II Brygady był Józef Haller. W jej skład weszły 2 Pułk Piechoty Legionów, 3 Pułk Piechoty Legionów, oddział kawalerii i dyon artylerii. Brygada walczyła na Bukowinie (szarża pod Rarańczą i nad Prutem (szarża 2 Pułku Ułanów pod Rokitną).

W październiku 1915 utworzono III. Brygadę Legionów Polskich w składzie: 4 Pułk Piechoty Legionów i 6 Pułk Piechoty Legionów.

W październiku 1915 wszystkie trzy brygady (stan osobowy: I. Brygada-ok. 5500, II. Brygada - ok. 5000, III. Brygada ok. 6000) rzucono na front na Wołyniu. Jesienią 1915 wzięły udział w walkach nad Styrem, gdzie stoczyły bitwę pod Kostiuchnówką. W czasie ofensywy Brusiłowa walczyły nad Stochodem.[7]

W okresie od 20 września 1916 do 19 lutego 1918 Legiony Polskie nosiły oficjalną nazwę: Polski Korpus Posiłkowy.

Spis treści

edytuj Struktura organizacyjna

Pułkownik Józef Piłsudski ze swoim sztabem przed Pałacem Gubernialnym w Kielcach w 1914
Pułkownik Józef Piłsudski ze swoim sztabem przed Pałacem Gubernialnym w Kielcach w 1914
Przemarsz Pierwszej Kompanii Kadrowej przez Kielce w 1914
Przemarsz Pierwszej Kompanii Kadrowej przez Kielce w 1914
Piłsudski w Otwocku w sierpniu 1915 (z prawej siedzi m.in. jego ówczesny adiutant, Bolesław Wieniawa-Długoszowski)
Piłsudski w Otwocku w sierpniu 1915 (z prawej siedzi m.in. jego ówczesny adiutant, Bolesław Wieniawa-Długoszowski)
Piłsudski i jego oficerowie w 1915
Piłsudski i jego oficerowie w 1915
Piłsudski w czasie I wojny światowej
Piłsudski w czasie I wojny światowej
Dowódca II Brygady LP – płk Józef Haller de Hallenburg
Dowódca II Brygady LP – płk Józef Haller de Hallenburg
Pomnik Czynu Legionów na Rynku w Radomiu
Pomnik Czynu Legionów na Rynku w Radomiu

Początkowo istniały dwa legiony:

Później przeformowano je w trzy brygady:

Brygady podlegały austriackiemu dowództwu Legionów Polskich w osobach:

edytuj Skład Legionów Polskich w 1916

Skład Legionów Polskich (stan z dnia 6 sierpnia 1916):

Komenda Legionów:

Poszczególne jednostki:

edytuj Działania zbrojne

Podczas I wojny światowej Legiony Polskie brały udział w walkach z armią rosyjską (najważniejsze stoczone bitwy):

edytuj Rozwiązanie formacji

20 września 1916 Legiony przeformowano w Polski Korpus Posiłkowy. 10 kwietnia 1917 oddziały legionowe zostały ponownie przeformowane w Polską Siłę Zbrojną (Polnische Wehrmacht). Gdy większość żołnierzy (z I i III Brygady) odmówiła przysięgi na wierność obcym monarchom, oddziały te zostały częściowo rozwiązane. Legionistów (byłych poddanych rosyjskich) internowano w obozach w Beniaminowie (oficerowie) i Szczypiornie (podoficerowie i szeregowcy). Pozostali, którzy odmówili przysięgi, a posiadali obywatelstwo austriackie, zostali wcieleni do wojska austro-węgierskiego i wysłani na front włoski. Legioniści, w tym zdecydowana większość II Brygady, którzy złożyli przysięgę zostali także przekazani pod dowództwo austriackie jako Polski Korpus Posiłkowy. Formacja istniała do pokoju brzeskiego z Ukrainą. W proteście przeciwko warunkom tego traktatu żołnierzy PKP, pod wodzą Józefa Hallera dokonali przejścia linii frontu pod Rarańczą w nocy z 15 na 16 lutego 1918. Legioniści, którym nie udało sie przebić na stronę rosyjską byli internowani w obozach na Węgrzech w Marmaros-Sziget i Chust. Przywódcy buntu w PKP w tym m.in. ks. Józef Panaś, płk Włodzimierz Zagórski oraz mjr Roman Górecki byli sądzeni w słynnym procesie leginistów w miejscowości Marmaros-Sziget.

Oficerowie i żołnierze "królewiacy" pozostali po rozbiciu Legionów w szeregach Polskiej Siły Zbrojnej dotrwali do listopada 1918 dając początek Wojsku Polskiemu.

edytuj Ciekawostki

  • Pułk ułanów Władysława Beliny Prażmowskiego (beliniacy) początkowo składał się z 7-osobowego patrolu, który pieszo wyruszył na zwiad na terytorium wroga i zdobył 5 koni. Pozostali ułani nosili siodła na plecach, nim nie zdobyli wierzchowców wroga.

Przypisy

  1. ↑ Mała encyklopedia wojskowa, Warszawa, 1970, s. 163
  2. ↑ Mała encyklopedia wojskowa, s. 163-164.
  3. ↑ Wacław Jędrzejewicz, Józef Piłsudski 1867-1935, życiorys, Warszawa 2002, s. 43.
  4. ↑ Wacław Jędrzejewicz, op. cit. s. 44
  5. ↑ Mała Encyklopedia Wojskowa, s. 164
  6. ↑ Ibidem
  7. ↑ Ibidem

edytuj Zobacz też

edytuj Literatura

  • Ryszard Bratkowski, Zdzisław Bitner, "Żołnierze Legionów Polskich (1914-1917) na polskich znakach pocztowych od 1918 do 2000 roku", Warszawa-Płock 2007.
  • Wacława Milewska, Janusz Tadeusz Nowak, Maria Zientara, "Legiony Polskie 1914-1918", Kraków 1998.
  • Bohdan Urbankowski, Józef Piłsudski: marzyciel i strateg, Wydawnictwo ALFA, Warsaw, 1997, ISBN 83-7001-914-5, p. 155-165 (rozdział IV Legiony, podrozdział I 'Dzieje idei')
  • Grzegorz Wojciechowski, "Razem przez wieki III- zrozumieć przeszłość", Wydawnictwo Nowa Era Sp. z o.o., Warszawa, 2005,

ISBN 83-89497-51-4, s. 28

edytuj Linki zewnętrzne

Wikiźródła


p • d • e
Wojsko Polskie II RP

Rodowód: Armia Polska we Francji • Armia Wielkopolska • Legiony Polskie • Samoobrona Litwy i Białorusi • Wojsko Litwy Środkowej

Bronie i formacje: Piechota • Kawaleria • Artyleria • Broń pancerna • Lotnictwo • Marynarka Wojenna • Korpus Ochrony Pogranicza • Obrona Narodowa

Służby: duszpasterska • geograficzna • intendentury • inżynieryjno-saperska • kolejowa • remontu • sprawiedliwości • zdrowia • żeglugi śródlądowej

Bunt Żeligowskiego • Centrum Wyszkolenia Sanitarnego • Centrum Wyszkolenia Saperów • Centrum Wyszkolenia Łączności • Centrum Wyszkolenia Żandarmerii • Centrum Wyższych Studiów Wojskowych • Fundusz Obrony Narodowej • Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych • Instytut Wojskowo-Techniczny • Oddział II Sztabu Generalnego WP • Oficerska Szkoła Topografów • Placówki dyplomatyczne Wojska Polskiego II RP • Rada Wojenna • Rada Wojskowa • Wojna polsko-bolszewicka • Wojskowa Komisja Ustawodawcza • Wyższa Szkoła Wojenna

WP w 1939: Mobilizacja • OdeB • GISZ • Dowództwo WP • Kampania wrześniowa • Plan Zachód

 
Godło Austro-Węgier

Flaga austro-węgierskiej marynarki wojennej

Symbol austro-węgierskich sił powietrznych
p • d • e
Siły Zbrojne Monarchii Austro-Węgierskiej

Armia Austro-Węgier | Domobrani | Honwedzi | Landsturm | Landwehra | Organizacja Armii Austro-Węgier w 1914

Piechota: Austro-Węgierska Żandarmeria Polowa | Piechota Bośniacko-Hercegowińska | Legion Ukraińskich Strzelców Siczowych

Wojska lotnicze: Austro-Węgierskie Siły Powietrzne | Lista austro-węgierskich asów myśliwskich podczas I wojny światowej

Marynarka wojenna: Austro-Węgierska Marynarka Wojenna | Lista okrętów Austro-Węgierskiej Marynarki Wojennej

Udział Polaków 1914-1918: Pierwsza Kompania Kadrowa | Legiony Polskie (od 1916 Polski Korpus Posiłkowy)

 
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.