Kilometr.html

kilometr (km)
Nazwa	kilometr
Symbol	km
Układ	SI
Wymiar	$[m]$
Opisywane wielkości fizyczne	długość, szerokość, odległość, droga
Typowe symbole wielkości	l, L, x, s
w jednostkach układu SI	$\mathrm{1\,km = 10^3\,m}$
w jednostkach anglosaskich	$\mathrm{1\,km \approx 1\ 093{,}6\,yd}$ $\mathrm{1\,km \approx 0{,}621\,mi}$
Jednostka podstawowa	metr

Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).

edytuj Kilometr

edytuj Przeliczenia na inne jednostki

1 kilometr to:

1000 metrów (1 metr jest równy 0,001 kilometra),
około 0,621 mili angielskiej (1 mila angielska to 1,609344 kilometra),
około 1094 jardy (1 jard to około 0,0009144 kilometra),
około 3281 stóp (1 stopa to 0,0003048 kilometra).

Wśród wielokrotności metra przewidzianych przedrostkami układu SI jednostką bezpośrednio mniejszą od kilometra jest hektometr a bezpośrednio większą megametr.

edytuj Zastosowanie

Niemal we wszystkich krajach świata używa się kilometra jako standardowej miary odległości, szczególnie na znakach drogowych wskazujących odległość do danego celu (miasta, lotniska, węzła drogowego itp.). W USA, gdzie wcześniej stosowano powszechnie mile, stopniowo wprowadza się oznakowanie oparte na kilometrze (co skądinąd wzbudza pewne kontrowersje). Jednak podstawowym przykładem kraju, w którym nie stosuje się kilometra w oznaczeniach drogowych jest Wielka Brytania. W najbliższej przyszłości nie przewiduje się zmian na tym polu, co pozostaje w kontraście z oficjalnie przyjętym systemem metrycznym w tym kraju.

W kolarstwie szosowym często organizuje się etap wyścigu polegający na jeździe na czas na dystansie jednego kilometra.

edytuj Unicode

Dla celu zachowania kompatybilności z językami chińskim, japońskim czy koreańskim, Unicode zawiera symbole:

kilometr – kod 0x339E (㎞)
kilometr kwadratowy – kod 0x33A2 (㎢)
kilometr sześcienny – kod 0x33A6 (㎦)

edytuj Kilometr kwadratowy

Kilometr kwadratowy (symbol: km²) – jednostka wielokrotna jednostki pola powierzchni – metra kwadratowego.

1 km² =

1 000 000 m²
10 000 dam² = 10 000 arów
100 hm² = 100 ha
0,386 102 mili kwadratowej
247,105 381 akrów

Odwrotnie:

1 m² = 0,000 001 km²
1 dam² = 1 ar = 0,0001 km²
1 hm² = 1 hektar = 0,01 km²
1 mila kwadratowa = 2,589 988 km²
1 akr = 0,004 047 km²

edytuj Kilometr sześcienny

Kilometr sześcienny (symbol: km³) to jednostka wielokrotna jednostki objętości – metra sześciennego w układzie SI.

1 km³ = 10⁹ metrów sześciennych

metr sześcienny << kilometr sześcienny << gigametr sześcienny

Objętość 1 kilometra sześciennego ma – zgodnie z definicją – sześcian o boku 1 kilometra, albo kula o średnicy około 1240 metrów. Miara używana rzadko, zazwyczaj do określania zawartości wód w jeziorach, morzach, oceanach, lodowcach lub objętości planet, księżyców i ciał niebieskich.

Przykłady:

1,3 km³ – jezioro Biel k. Biel w Szwajcarii
3,9 km³ – jezioro Zurych k. Zurychu w Szwajcarii
6,5 km³ – jezioro Lugano k. Lugano na granicy Szwajcarii i Włoch
88,9 km³ – Jezioro Genewskie k. Genewy w Szwajcarii
280 km³ – jezioro Onega k. Pietrozawodska w Karelii, w Rosji
2760 km³ – Jezioro Wiktorii na granicy Tanzanii, Ugandy i Kenii
4918 km³ – jezioro Michigan w USA
23 tys. km³ – jezioro Bajkał w Rosji
550 tys. km³ – Morze Czarne
3700 tys. km³ – Morze Śródziemne
300 mln km³ – Ocean Atlantycki
1,638×10¹¹ km³ – Mars
1,0832×10¹² km³ – Ziemia
1,4255×10¹⁵ km³ – Jowisz
1,41 × 10¹⁸ km³ – Słońce
125 000 × (1,41 × 10¹⁸) km³ – Aldebaran A

edytuj Wyższe wielokrotności metra

Wielokrotności metra wyższe niż kilometr są praktycznie nieużywane. Do opisywania odległości w skali astronomicznej stosuje się raczej tysiące i miliony kilometrów lub jednostki pozaukładowe: rok świetlny, parsek, jednostka astronomiczna.