| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: indie – muzyka niezależna.
भारत गणराज्य
Bhārat Gaṇarājya
trb. Bharat Ganaradźja
Republika Indii
← Flaga Unia Indyjska od 1950
Flaga Indii
 Godło Indii
Flaga Indii Godło Indii
Dewiza: Satyameva Jayate (Tylko prawda wygrywa)
Hymn: Jana-Gana-Mana
Położenie Indii
Język urzędowy hindi oraz język angielski jako pomocniczy[2] w administracji centralnej; dodatkowo 25 języków uznanych za oficjalne w poszczególnych stanach
Stolica Nowe Delhi
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Pratibha Patil
Szef rządu premier Manmohan Singh
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe		 7. na świecie
3 287 590 km²
314 400 km² (9,56%)
Liczba ludności (2009)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia		 2. na świecie
1 166 079 217[3]▲
354,7 osób/km²
PKB (2008)
 • całkowite 
 • na osobę
1 232,9 mld USD[4]▲
1 082 USD▲
PKB (PPP) (2008)
 • całkowite 
 • na osobę
3 289,8 mld USD[5]▲
2 886 USD▲
Jednostka monetarna 1 rupia indyjska = 100 pajs (paisa) (INR)
Niepodległość od Wielkiej Brytanii 15 sierpnia 1947
Utworzenie republiki 26 stycznia 1950
Strefa czasowa UTC +5:30
Kod ISO 3166 IN
Domena internetowa .in
Kod samochodowy IND
Kod telefoniczny +91
Mapa Indii
1  Na terenie całego kraju oraz 21 innych języków regionalnie
2  Dane szacunkowe na czerwiec 2009, podane za CIA The World Factbook (źródło: CIA) (ang.)
3  Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2008 (źródło: IMF) (ang.)

Spis treści

Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.

Od północy Indie są ograniczone przez pasma górskie: Karakorum i Himalaje. Z Indiami graniczą: Pakistan na północnym zachodzie, Chiny, Nepal oraz Bhutan na północy, Birma i Bangladesz na północnym wschodzie, Sri Lanka przez zatokę Mannar i cieśninę Palk na południowym wschodzie. Od południowego zachodu kraj otaczają wody Morza Arabskiego, zaś od południowego wschodu Zatoki Bengalskiej i Morza Andamańskiego. Do Indii należy archipelag Lakkadiwów leżący na Morzu Arabskim 450 km na zachód od wybrzeży kraju, oraz leżące w Zatoce Bengalskiej archipelagi Andamanów i Nikobarów.

  • Stolica: Nowe Delhi
  • Inne duże miasta:
    • Bombaj – 13,1 mln mieszk. (zespół miejski: 20,4 mln),
    • Delhi – 11,5 mln (zespół miejski: 18,0 mln),
    • Bangalore – 5,3 mln (zespół miejski: 6,2 mln),
    • Kalkuta – 4,6 mln (zespół miejski: 14,9 mln),
    • Madras – 4,4 mln (zespół miejski: 7,0 mln),
    • Ahmadabad – 3,8 mln (zespół miejski: 5,2 mln),
    • Hajdarabad – 3,7 mln (zespół miejski: 6,1 mln),
    • Pune – 3,2 mln (zespół miejski: 4,9 mln)
    • Surat – 3,1 mln (zespół miejski: 4,9 mln)
    • Kanpur – 3,0 mln (zespół miejski: 3,3 mln)

(Ludność miejska stanowi jedynie 27% mieszkańców państwa.)

  • Położenie geograficzne: 8°-37° N, 68°-97° E
  • Rozciągłość równoleżnikowa – 2 933 km
  • Rozciągłość południkowa – 3 214 km
  • Długość granic:
  • System polityczny: Indie są demokratyczną republiką federacyjną.

Głową państwa jest prezydent, organem ustawodawczym dwuizbowy parlament – Sansad. Stany mają własne organy władzy, na czele stoi gubernator mianowany przez prezydenta.

Podstawowe informacje: Stolica: Delhi Niziny: (na zachodzie) Indusu, (na północy) Gangesu Rzeki: Ganges, Kriszna St. klimatyczne: zwrotnikowa

Ukształtowanie powierzchni:

  • na południu – obszary rolnicze, lasy równikowe
  • w centrum – obszary rolnicze, lasy podzwrotnikowe
  • na zachodzie – sawanny, pustynie piaszczyste

Hodowla: bydło, trzoda, owce, kozy Uprawy: pszenica, kukurydza, proso i sorgo, ryż Elektrownie: cieplne, atomowe Przemysł wydobywczy: ropa naftowa, węgiel kamienny, węgiel brunatny, rudy żelaza, rudy chromu Przemysł przetwórczy: hutniczy, odzieżowy, elektromaszynowy Rolnictwo: tytoń, palma, herbata, kauczuk, juta, kawa, bawełna, banany.

edytuj Podział administracyjny

Information icon.svg Osobny artykuł: Podział administracyjny Indii.

Indie podzielone są na 28 stanów, 6 terytoriów związkowych i 1 terytorium stołeczne. Później w drugim rzędzie dzielą się na 591 dystryktów. Nazwy jednostek administracyjnych podano w wersji polskiej (jeżeli istnieje polski egzonim), wersji angielskiej (ang.) oraz w wersji hindi w polskiej transkrypcji (trb.) i w transliteracji (trl.):

Stany:
  1. Andhra Pradesh; Andhra Pradeś (trb.), Āṁdhra Pradeś (trl.)
  2. Arunachal Pradesh; Arunaćal Pradeś (trb.), Aruṇācal Pradeś (trl.)
  3. Assam (ang.); Asam (trb.), Asam (trl.)
  4. Bengal Zachodni (pol.); West Bengal (ang.); Paśćimi Bangal (trb.), Paścimī Baṁgāl (trl.)
  5. Bihar (ang.); Bihar (trb.), Bihār (trl.)
  6. Chhattisgarh (ang.); Ćhattisgarh (trb.), Chattīsgaṛh (trl.)
  7. Dżammu i Kaszmir (pol.); Jammu and Kashmir (ang.); Dźammu aur Kaśmir (trb.), Jammū aur Kaśmīr (trl.)
  8. Goa (ang.); Gowa (trb.), Govā (trl.)
  9. Gujarat (ang.); Gudźarat (trb.), Gujarāt (trl.)
  10. Haryana (ang.); Harijana (trb.), Hariyāṇā (trl.)
  11. Himachal Pradesh (ang.); Himaćal Pradeś (trb.), Himācal Pradeś (trl.)
  12. Jharkhand (ang.); Dźharkhand (trb.), Jhāṛkhaṁḍ (trl.)
  13. Karnataka (ang.); Karnataka (trb.), Karṇāṭaka (trl.)
  14. Kerala (ang.); Kerala (trb.), Kerala (trl.)
  15. Madhya Pradesh (ang.); Madhja Pradeś (trb.), Madhya Pradeś (trl.)
  16. Maharashtra (ang.); Maharasztra (trb.), Mahārāṣṭra (trl.)
  17. Manipur (ang.); Manipur (trb.), Maṇipur (trl.)
  18. Meghalaya (ang.); Meghalaja (trb.), Meghālaya (trl.)
  19. Mizoram (ang.); Mizoram (trb.), Mizorām (trl.)
  20. Nagaland (ang.); Nagalaind (trb.), Nāgālaiṁḍ (trl.)
  21. Orisa (pol.); Orissa (ang.); Urisa (trb.), Uṛīsā (trl.)
  22. Pendżab (pol.); Punjab (ang.); Pańdźab (trb.), Paṁjāb (trl.)
  23. Radżastan (pol.); Rajasthan (ang.); Radźasthan (trb.), Rājasthān (trl.)
  24. Sikkim (ang.); Sikim (trb.), Sikim (trl.)
  25. Tamil Nadu (ang.); Tamilnad (trb.), Tamilnād (trl.)
  26. Tripura (ang.); Tripura (trb.), Tripura (trl.)
  27. Uttarakhand (ang.); Uttarakhand (trb.), Uttarākhaṁḍ (trl.)
  28. Uttar Pradesh (ang.); Uttar Pradeś (trb.), Uttar Pradeś (trl.)

Terytoria związkowe:

  1. Andamany i Nikobary (pol.); Andaman and Nicobar Islands (ang.); Andaman aur Nikobar Dwip (trb.), Aṁdamān aur Nikobār Dvīp (trl.)
  2. Czandigarh (pol.); Chandigarh (ang.); Ćandigarh (trb.), Caṁḍīgaṛh (trl.)
  3. Dadra i Nagarhaweli (pol.); Dadra and Nagar Haveli (ang.); Dadra aur Nagarhaweli (trb.), Dādrā aur Nagarhavelī (trl.)
  4. Daman i Diu (pol.); Daman and Diu (ang.); Daman aur Diw (trb.), Damaṇ aur Dīv (trl.)
  5. Lakszadiwy (pol.); Lakshadweep (ang.); Lakszadwip (trb.), Lakṣadvīp (trl.)
  6. Puducherry (do 2006 Pondicherry) (ang.); Puduććeri (trb.), Puducceri (trl.)

Narodowe terytorium stołeczne:

  1. Delhi (ang.); Dilli (trb.), Dillī (trl.)

edytuj Geografia

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Indii.

edytuj Ludność

Information icon.svg Osobny artykuł: Demografia Indii.

Ludność: 1,15 mld (2008) – Indie są drugim państwem na świecie pod względem liczby ludności.

edytuj Wyznania (2000)

edytuj Gospodarka

Information icon.svg Osobny artykuł: Gospodarka Indii.
Waluta Rupia indyjska (100 pajsa)
Wielkość PKB (2007) 2989 mld. USD (PPP) (szacowana)
PKB na mieszkańca (2007) 2700 USD (PPP)
Stopa wzrostu PKB (2007) 9,2% (szacowana)
Stopa bezrobocia (2007) 7,2%
Stopa inflacji (2007) 6,4%
Dług publiczny (2007) 58% PKB
Wskaźnik Giniego (2000) 32,5%

Do lat dziewięćdziesiątych gospodarka Indii była gospodarką quasi-socjalistyczną, z dużym udziałem sektora państwowego i ścisłą kontrolą państwa nad sektorem prywatnym i handlem zagranicznym. Ten model ukształtował się w czasie rządów Jawaharlala Nehru[2]. Od 1991 r. rozpoczęły się w Indiach liberalne reformy gospodarcze. Zmniejszona została kontrola państwa nad gospodarką, przeprowadzono również prywatyzację szeregu przedsiębiorstw państwowych. W rezultacie, od lat 90. gospodarka indyjska dynamicznie się rozwija (w ostatnich latach w tempie około 8% rocznie). W 2006 r. gospodarka Indii była czwartą największą gospodarką świata (po gospodarkach USA, Chin i Japonii), z produkcją sięgającą 4 042 miliarda USD (według parytetu siły nabywczej – PPP), przy czym wielkość PKB na mieszkańca wynosi zaledwie 3,8 tysiąca USD (PPP). Według danych indyjskich, 25% ludności żyje poniżej granicy ubóstwa.

Podstawą gospodarki Indii przez długi czas było rolnictwo[3]. Obecnie w rolnictwie pracuje wciąż około 60% spośród liczącej około 510 milionów osób siły roboczej. Jednocześnie rolnictwo wytwarza zaledwie 20% PKB Indii (2006). Sektor przemysłowy zatrudnia około 12% siły roboczej Indii i wytwarza około 20% PKB, natomiast najdynamiczniej rozwijający się sektor usług, zatrudniający 28% siły roboczej – około 60% PKB.

W 2006 roku eksport Indii wyniósł około 112 miliardów USD, a głównymi dobrami eksportowymi były tekstylia, biżuteria i oprogramowanie. Import Indii w 2006 roku wyniósł około 188 miliardów USD i obejmował głównie surowce energetyczne i maszyny. Głównymi partnerami handlowymi Indii są USA, kraje UE, Chiny i Zjednoczone Emiraty Arabskie.

edytuj Transport i komunikacja

W Indiach istniało (w 2006) 63 221 km linii kolejowych (w tym: 46 807 km szerokotorowych 1 676 mm, z czego 17 343 km zelektryfikowanych), co odpowiada wskaźnikowi gęstości sieci 1,92 km/100 km² powierzchni. Nieco lepiej przedstawia się indyjska sieć dróg. Ich łączna długość (w 2006) wynosiła 3 316 452 km, co daje wskaźnik 100,9 km/100 km² powierzchni. Należy jednak pamiętać o dużym zróżnicowaniu jakości nawierzchni indyjskich dróg i o istnieniu zaledwie 200 km dróg ekspresowych.

edytuj Warunki naturalne

edytuj Klimat

Zwrotnikowy, na północy zwrotnikowo-monsunowy, na południowym zachodzie wilgotny, stopniowo przechodzi w suchy w zachodniej części Niziny Hindustańskiej, w Karakorum i Himalajach podzwrotnikowy górski. W wyższych partiach gór zima trwa 6 miesięcy. Częste cyklony połączone z wielkimi ulewami w okresie przejściowym między monsunem letnim a zimowym. Średnia temperatura w styczniu wynosi od ok. +15 °C u podnóża Himalajów do ok. +28 °C na południu. W maju, który jest najcieplejszym miesiącem roku, temperatury wynoszą +27 do +30 °C, z wyjątkiem pustyni Thar gdzie temperatura osiąga +36 °C. W Delhi dochodzi nawet do +43 °C.

edytuj Rzeki

Rzeki Indii

Rzeki Indii należą do zlewiska Oceanu Indyjskiego. Największe rzeki: Ganges czczony przez hinduistów jako święta rzeka, jego dopływy Jamuna, Son, Damodar, Ghaghra. Ganges łączy się w delcie z Brahmaputrą. Na zachodzie dopływy Indusu.

Mapa autostrad

edytuj Wyspy

Wyspy Indii:

oraz Chorao, Diu, Divar, Lakkadiwy, Majuli, Monroe, wyspy w okolicy Bombaju, Rameswaram, Sriharikota, Vashee, Willington

edytuj Historia

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Indii.

edytuj Literatura

Information icon.svg Osobny artykuł: Literatury indyjskie.

edytuj Zabytki Indii

edytuj Zobacz też

edytuj Języki

edytuj Historia

edytuj Religie

edytuj Kultura

edytuj Książki o Indiach

edytuj Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ [1]Dane statystyczne zaczerpnięto z książki Patricka Johnstona i Jasona Mandryka pt. "Operation World", oraz z innych źródeł.
  2. ↑ Przyczyny niekorzystnej sytuacji gospodarczej w Indiach po odzyskaniu niepodległości. [dostęp 2009-12-06].
  3. ↑ Rozwój Indii a bezpośrednie inwestycje zagraniczne – czy Indie to miejsce gdzie warto inwestować ?. [dostęp 2009-12-06].
p • d • e
Indie
Stany Flag of India.svg
Terytoria
Regiony

All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.
Lacote Guam - nadruki reklamowe - Artur Kluczny - dziennik - analiza ryzyka