WikiPortallus: Gupik.html

Gupik albo pawie oczko (Poecilia reticulata) - niewielkich rozmiarów słodkowodna ryba akwariowa z rzędu karpieńcokształtnych (Cyprinodontiformes) i rodziny piękniczkowatych ( Poeciliidae), podrodziny Poeciliinae. Po raz pierwszy został przebadany przez Wilhelma Karla Petersa, który w 1859 roku opublikował wyniki swych badań w miesięczniku Akademii Nauk w Berlinie i nadał nazwę: "Poecilia reticulata". Jego powszechna nazwa gupik (ang.Guppy) pochodzi od nazwiska jednego z angielskich badaczy Roberta Johna Lechmere Guppy'ego (1836-1916), który odkrył ten gatunek na Trynidadzie i przesłał go do Europy. Na jego cześć rybę mylnie nazwano wtedy "Girardinus guppii"^[1].

edytuj Występowanie

Ameryka Południowa na północ od Amazonki do Gujany oraz wyspa Trynidad. Ojczyzną gupika jest Ameryka Południowa, ale został też wprowadzony do wielu innych rejonów świata. W większości do środowiska dostał się prawdopodobnie z hodowli. Niektóre np.w Kalifornii wprowadzono w nadziei, że będą zjadać larwę komara (którą żywią się w naturalnym środowisku), a tym samym miały zapobiegać rozprzestrzenianiu się malarii. W wielu rejonach stały się jednak zagrożeniem dla rodzimych gatunków ryb w naturalnych zbiornikach wodnych. W nowym miejscu zmieniły zwyczaje żywieniowe (nie żywią się wyłącznie larwą komara), są także nosicielami niektórych groźnych egzotycznych pasożytów (trematoda)^[2].

Zamieszkuje najróżniejsze typy zbiorników: stawy, kanały, rowy, a także rzeki, górskie strumyki i ujścia rzek wód słodkich i słonawych. Wytrzymuje szeroki zakres zasolenia, ale wymaga dość wysokiej temperatury (23-24°C) i wolnopłynącej lub stojącej wody z obfitą roślinnością. Utrzymuje się w pobliżu powierzchni wody. Żywi się drobnym zooplanktonem, i owadami.

Ta sama ryba została odkryta w kilku różnych miejscach, w różnym czasie, przez różnych badaczy, i każdy z nich nadał jej oddzielną nazwę. Okazy te miały podobną budowę, różniły się jednak barwą. Dopiero w 1910 roku angielski hodowca ryb Vipan zaczął hodowlę tych okazów w jednym akwarium i zauważył, że ryby te łatwo krzyżują się między sobą. Stwierdził, że są to ryby tego samego gatunku tylko pod innymi nazwami.

edytuj Genetyka

Ze względu na znaczne różnice w kolorystyce, zmienność kształtów i łatwość rozmnażania się, gupik używany jest bardzo często do badań genetycznych. Zwłaszcza do krzyżowania w celu zrozumienia sposobu przekazywania genów potomstwu.

edytuj Opis

Wygląd: Wyraźny dymorfizm płciowy. Samiec smuklejszy i znacznie mniejszy, o niepowtarzalnym układzie różnokolorowych plam. Samice są oliwkowo-szare, z beczułkowatym brzuchem (dojrzałe płciowo samice posiadają w okolicy płetwy odbytowej tzw. plamę ciążową). Akwarystyczne odmiany hodowlane posiadają np. rozwiniętą płetwę ogonową (wyróżnia się wiele standardów płetw ogonowych gupika). Istnieje wiele odmian zróżnicowanych pod względem barwy i kształtu płetw. Dzikie, wyjściowe formy gupika w akwarystyce niemal niespotykane, hodowane jednak nadal przez wyspecjalizowanych akwarystów, ceniących formy naturalne, genetycznie czyste.

edytuj Historia

W 1856 roku muzeum zoologiczne byłej Królewskiej Akademii Nauk w Berlinie otrzymało przesyłkę gupików z Wenezueli. Kustosz muzeum Wilhelm Peters zbadał je, a wyniki swych badań opublikował 9 czerwca 1959 w miesięczniku Akademii Nauk w Berlinie i nadał tym rybom nazwę: "Poecilia reticulata". Data ta uznawana jest jako data narodzin "pawiego oczka". W 1861 zakonserwowane ryby pochodzące z Barbados przesłano do muzeum w Turynie. Zostały zbadane przez Filippo de Filippi, który stwierdził odchylenia w budowie gonopodium i stworzył dla nich nowy rodzaj: "Lebistes poeciloides". W 1866 Robert John Lechmere Guppy wysłał z Trynidadu kilka egzemplarzy tych ryb do Muzeum Brytyjskiego w Londynie. Zbadał je zoolog Albert Günther i nie uznał tych ryb za identyczne z "Poecilia reticulata". Od nazwiska uczonego, który przesłał badane okazy nazwał ten gatunek "Giardinus guppii ". W 1906 angielski ichtiolog Charles Tate Regan po raz pierwszy opublikował wyniki badań na temat "pawich oczek", na podstawie okazów otrzymanych z Trynidadu. W międzyczasie Eigenmann (1907) dostrzegł różnice pod względem budowy organów rozrodczych badanych ryb wprowadził jeszcze jedną nową nazwę dla tego gatunku "Acanthophacelus Poecilia reticulata". Dopiero w 1910 roku angielski hodowca ryb J.A.M Vivian rozpoczął hodowlę tych okazów w jednym akwarium i stwierdził, że ryby te łatwo krzyżują się między sobą. Ogłosił, że są to ryby tego samego gatunku tylko pod innymi nazwami. Obecnie ten gatunek znany jest powszechnie jako gupik (ang.Guppy). Nazwa ta stała się popularna na całym świecie i utrzymuje się nawet po kolejnych rewizjach nazwy naukowej.

Pierwsze wzmianki o gupiku, jako rybie hodowanej przez akwarystów, pojawił się w 1908 r., kiedy to John Paul Arnold dokładnie opisał ten gatunek. Właśnie około 1908 roku sprowadzano do Niemiec, pierwsze partie gupików. Pierwszy pokaz gupików na wystawach hodowców, wraz z towarzyszącym mu konkursem, miał miejsce w 1911 r. w Sankt Petersburgu, a następnie w Berlinie. Od tego momentu hodowcy zaczęli także skupiać się w różnych stowarzyszeniach (np. FGBS w Londynie). Zainteresowanie gupikiem wzrosło jeszcze bardziej po II wojnie światowej. Pierwsza obszerna publikacja na temat tej ryby ukazała się w 1946 r. w Wielkiej Brytanii pod tytułem The Guppy, a jej autorem był A. Fraser-Brunner. W 1955 odbyła się międzynarodowa wystawa w Hannoverze. Zwycięstwo za wystawione tam okazy "pawich oczek" zdobył Amerykanin niemieckiego pochodzenia Paul Hähnel, którego od tej pory nazywano "Królem Gupików". Od 1977 r. organizowane są coroczne mistrzostwa Europy hodowców. Gupik był i jest popularną rybą akwariową także w Polsce. Pierwsze stowarzyszenie hodowców powstało w 1968 r. jako sekcja hodowców pawich oczek przy Kole Polskim Związku Miłośników Akwarium. Cztery lata później, Zarząd Główny Polskiego Związku Akwarystów powołał klub akwarystów-specjalistów, zajmujących się właśnie hodowlą gupika. W 1972 r. odbył się także pierwszy ogólnopolski konkurs pawich oczek w Kaliszu.

edytuj Hodowla

Ryba ta nie wymaga dużego akwarium, uchodzi za łatwą w hodowli, jednak w przypadku odmian hodowlanych zalecana jedynie doświadczonym akwarystom. Wymaga poświęcenia dużej ilości czasu, cierpliwości i znajomości zasad dziedziczenia. Minimalna zalecana pojemność zbiornika to 30-40 litrów dla jednego samca i trzech samic, przy gęstej obsadzie roślinności. Niektórzy hodowcy sugerują nawet 15 litrów dla jednego samca i dwóch samic - w akwariach hodowlanych, na czas rozrodu - młode po urodzeniu są odławiane do większego zbiornika. Optymalna temperatura to 20-23°C (pH ok. 7), rasowe odmiany są bardziej wrażliwe i wymagają wyższej temperatury (nawet do 27°C). Zalecana twardość wody to >11°N, a pH 6,5-8. Woda powinna być z dodatkiem niewielkiej ilości soli akwarystycznej, gdyż sól działa pierwotniakobójczo oraz reguluje przemianę materii ryb. Chętnie spożywa każdy suchy pokarm. Jednak w celu utrzymania dobrej kondycji rybek, należy im podawać od czasu do czasu także pokarm żywy. Gupiki odżywiają się także glonami, w szczególności spiruliną, choć w niewielkim stopniu.

Należy uważać z obsadą akwarium w którym hodujemy gupiki. Długie i kolorowe płetwy samców mogą stać się łupem ryb lubiących "podgryzać" płetwy innym osobnikom. Przykładem takiego gatunku może być brzanka sumatrzańska. Inną kwestią są odpowiednie proporcje pomiędzy poszczególnymi płciami. Samce niemal cały swój czas dzielą pomiędzy odżywianie się i ściganie samic w celu zapłodnienia. Stąd też należy zadbać, aby na jednego samca przypadały co najmniej dwie lub trzy samice. W przeciwnym wypadku samice będą stale zestresowane i wyczerpane ciągłymi zalotami.

edytuj Rozmnażanie

Jeżeli tylko utrzymane są odpowiednie parametry wody, rozmnażanie tego gatunku nie sprawia żadnych kłopotów. Gupiki są rybami żyworodnymi (jajożyworodnymi), samice nie składają ikry, lecz rodzą w pełni ukształtowane młode, gotowe do samodzielnego życia. Do rozmnażania odpowiednia jest temperatura wody wynosząca ok. 22°C. Zapłodnienie ma charakter wewnętrzny, dokonuje go samiec, za pomocą płetwy odbytowej przekształconej w gonopodium. Ciąża trwa około 22-26 dni. Tuż przed samym porodem dobrze jest umieścić samicę w specjalnym kotniku akwarystycznym (zanurzaną w zbiorniku plastikową klatkę). W ten sposób narybek zostanie uchroniony przed zjedzeniem przez matkę lub starsze osobniki (kotnik nie jest konieczny, jeśli w akwarium jest bardzo dużo roślin i mało ryb, które i tak są bardzo spokojnego gatunku - ale wówczas i tak trzeba się liczyć ze stratą dużej części młodych gupików). Poród trwa zwykle kilka godzin. Ilość małych rybek zależy od wieku i wielkości samicy - od kilku do nawet kilkudziesięciu.Rekordowy miot liczył 193 młode^{potrzebne źródło}. Małe rybki karmić należy specjalnym pokarmem pyłowym dostępnym w sklepach akwarystycznych. Na pierwsze kilka dni wystarczyć jednak może gotowane i roztarte żółtko jajka kurzego.

Samica gotowa jest do kolejnego zapłodnienia już w kilka godzin po porodzie. Jeżeli do tego nie dojdzie, może użyć spermy tego samego samca, którą jest w stanie magazynować. W ten sposób potrafi zajść w ciążę nawet do 4 razy.

Hodowla gupików polega na wybieraniu i krzyżowaniu osobników o najlepszych cechach np.kształt ogona, czy barwa. Jest to tzw. chów wsobny stosuje się go w celu uzyskania dziedziczenia pożądanych cech^[3].

edytuj Standardy hodowlane gupika

A- Wachlarz B- Triangel C- Welon D- Proporczyk E- Dwumiecz F- Górny miecz G- Dolny miecz H- Lira I- Łopatka J- Płomyk K- Rakietka L- Igiełka

Gupik po raz pierwszy pojawił się na wystawie w Sankt Petersburgu w 1911 roku.Na potrzeby akwarystów, którzy swoje okazy coraz częściej zaczęli wystawiać na specjalnych wystawach i konkursach opracowano szczegółowe normy. Normy te określają przede wszystkim: kształt, wielkość i proporcje ciała gupików, płetwy ogonowej i grzbietowej i są odpowiednio punktowane. Punkty otrzymuje się przede wszystkim za: wielkość, kształt płetwy ogonowej i grzbietowej, za kształt i odpowiednie proporcje ciała, sposób pływania , a także barwę ciała i płetw.

Obecnie wyróżnia się 12 standardowych odmian gupików, wydzielonych głównie na podstawie kształtu płetwy ogonowej:

edytuj Choroby

Zobacz więcej w osobnym artykule: Choroby ryb akwariowych.

Przypisy

↑ Nasze Akwarium nr 4,str 36, "Ryby żyworodne piękniczkowate (Poeciliidae) 2000, tekst: Lucjan Madej ISSN 1508-4264
↑ http://nas.er.usgs.gov/queries/FactSheet.asp?speciesID=863 (j.angielski)
↑ http://www.akwarium.net.pl/adv/genetyka_cz3.htm

Gupik.html

Spis treści