Anna Walentynowicz.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
Anna Walentynowicz (ur. 13 sierpnia 1929 w Równem), działaczka Wolnych Związków Zawodowych, dama Orderu Orła Białego.
Robotnica Stoczni Gdańskiej pracująca jako operator suwnicy. Za niezależną działalność związkową została dyscyplinarnie zwolniona z pracy 7 sierpnia 1980, gdy brakowało jej 5 miesięcy do emerytury. Decyzja dyrekcji wywołała 14 sierpnia strajk, w czasie którego powstał NSZZ Solidarność, a Walentynowicz i zwolnionego niedługo potem Lecha Wałęsę przywrócono do pracy.
W stanie wojennym internowana po rozbiciu siłą strajku w Stoczni Gdańskiej. 9 marca 1983 r. – Anna Walentynowicz stanęła przed sądem w Grudziądzu oskarżona o organizowanie strajku w grudniu 1981 r. Na rozprawę przyjechał Lech Wałęsa. Walentynowicz skazano na 1,5 roku więzienia w zawieszeniu.
Do więzienia trafiła 4 grudnia 1983 roku za udział w próbie wmurowania tablicy upamiętniającej górników kopalni "Wujek". Z więzienia w Lublińcu zwolniono ją w kwietniu następnego roku . 5 kwietnia 1984 – ze względu na zły stan zdrowia oskarżonych sąd w Katowicach na czas nieokreślony odroczył bowiem proces Anny Walentynowicz i Ewy Tomaszewskiej aresztowanych pod zarzutem zorganizowania manifestacji w grudniu 1983 r. pod krzyżem przy kopalni "Wujek". Była inicjatorką protestu głodowego po zabójstwie ks. Jerzego Popiełuszki, przeprowadzonego od 18 lutego 1985 do 31 sierpnia 1986 w krakowskiej parafii ks. Adolfa Chojnackiego. W latach 80., krytykowała ówczesne kierownictwo związku skupione wokół Wałęsy. Istotą sporu stało się oskarżenie Lecha Wałęsy o współpracę z SB i sprzeciw Walentynowicz wobec polityki prowadzącej do Okrągłego Stołu, określanej przez nią jako "ugodowa". Pozostawała w kontakcie ze środowiskiem Andrzeja Gwiazdy.
Z tego też względu po roku 1989 nie utożsamiała się z polityką tworzących rządy partii postsolidarnościowych. W 2000 odmówiła przyjęcia tytułu honorowego obywatela Gdańska. Będąc w trudnej sytuacji materialnej, w 2003 roku wystąpiła o 120 tys. złotych odszkodowania za prześladowania w latach 80., choć wcześniej wykluczała taki krok. W lutym 2005 roku sąd w Gdańsku odmówił przyznania świadczeń ze względu na przedawnienie roszczeń. Po tym Walentynowicz nie zgodziła się przyjąć emerytury specjalnej od premiera Belki. Ostatecznie w kolejnej instancji 22 lutego sąd przyznał jej 70 tys. złotych odszkodowania.
W 13 grudnia 2005 roku w Waszyngtonie odebrała na rzecz Solidarności od Amerykańskiej Fundacji Ofiar Komunizmu Medal Wolności. Honorowym przewodniczącym Fundacji jest prezydent Stanów Zjednoczonych George W. Bush
W dniu 3 maja 2006 r. została odznaczona przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Orderem Orła Białego.
W lipcu 2006 gdański Instytut Pamięci Narodowej ujawnił, że Annę Walentynowicz inwigilowało ponad 100 funkcjonariuszy i tajnych współpracowników Służby Bezpieczeństwa, w roku 1981 planując jej otrucie.
10 czerwca 2007 roku Lech Wałęsa opublikował swoją teczkę założoną przez SB. Z dokumentów w niej umieszczonych może wynikać, że Anna Walentynowicz była inspirowana przez Służbę bezpieczeństwa PRL aby go zdyskredytować.
Wystąpiła w 4 filmach fabularnych, w Człowieku z żelaza Andrzeja Wajdy zagrała samą siebie. Postać wzorowana na Walentynowicz jest bohaterką filmu Volkera Schlöndorffa Strajk; została ona tam przedstawiona jako analfabetka, a jej syn jako członek ZOMO[1], co stanowi elementy fikcyjne dzieła.
