Albert Camus.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Albert Camus

Albert Camus
Prawdziwe nazwisko Albert Camus
Data i miejsce urodzenia 7 listopada 1913 Mondovia
Data i miejsce śmierci 4 stycznia 1960 Villeblevin
Dziedzina sztuki Literatura, filozofia
Styl Powieść, esej
Ważne dzieła Dżuma
Upadek
Mit Syzyfa
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Albert Camus (ur. 7 listopada 1913 w Mondovii we francuskiej Algierii, zm. 4 stycznia 1960 w Villeblevin) – francuski pisarz. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1957.


Spis treści


edytuj Życie

Albert Camus wychował się w biednej, niepiśmiennej rodzinie żyjącej na przedmieściach Algieru. Był synem pół-Hiszpanki i alzackiego robotnika, który wyemigrował do Algierii w poszukiwaniu zarobku. Zdobył wykształcenie dzięki wychowawcy, który po długich staraniach uzyskał dla niego stypendium naukowe. Duże znaczenie miała znajomość z profesorem Louisem Germainem, który zachęcał młodego Alberta do nauki i podsuwał mu klasyczne dzieła literatury (pod wpływem jednej z nich, Żywotów Cezarów Swetoniusza napisze później Kaligulę). W 1930 uzyskał maturę i wstąpił na uniwersytet w Algierze, gdzie studiował filozofię i historię kultury antycznej. Kilka lat później zaczęły się jego pierwsze związki z polityką i dziennikarstwem, na krótko wstąpił do Partii Komunistycznej, z której został jednak wydalony z powodu zbyt dużej różnicy zdań. Od 1937 do 1940 pracował jako dziennikarz w antykolonialnym dzienniku Alger Républicain. Mniej więcej w tym samym okresie rozpoczęła się jego przygoda z teatrem, w 1936 wraz z przyjaciółmi założył bowiem Théâtre de Travail (Teatr Pracy), którego pierwsze przedstawienie (grano Czas Pogardy André Malraux, później Ajschylosa, Gorkiego i innych) okazało się wielkim sukcesem. Po jego rozwiązaniu założył kolejny, o nazwie L'Equipe.

Po krytykowanym artykule wyjechał w 1940 do Paryża, po zdobyciu miasta przez Niemców pojechał do Lyonu, stamtąd do Oranu. W 1942 wyjechał na stałe do Paryża, gdzie wspólnie z Pascalem Pio redagował podziemne czasopismo Combat. W tym okresie zaprzyjaźnił się z J. P. Sartrem; przyjaźń ta urwała się po cyklu artykułów Camusa, które poróżniły go z obozem sławnego filozofa, wpływ jej był jednak na tyle silny, że zaczęto przypisywać Camusowi egzystencjalizm, przed czym on sam zaciekle się bronił.

W 1947 ostatecznie odciął się od dziennikarstwa i polityki, by móc w pełni oddać się teatrowi i pisarstwu. Wyjątek stanowi zbiór esejów Człowiek zbuntowany, w którym m.in. wbrew modzie panującej wśród francuskich intelektualistów poddał surowej krytyce stalinizm i ujawnia mało znane na zachodzie fakty dotyczące masowych zbrodni komunistycznych w ZSRR. W 1957 otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za "ogromny wkład w literaturę, ukazującą znaczenie ludzkiego sumienia".

Trzy lata później, 4 stycznia 1960 Camus zginął w wypadku samochodowym w wieku 46 lat, co przyjaciele pisarza określili mianem skandalu. Na jego nagrobku zostały wyryte jego własne słowa:

„ Tu rozumiem, co nazywają chwałą:
Prawo do miłości bez granic		 ”

edytuj Twórczość

Nagrobek Alberta Camusa w Lourmarin

Całą twórczość Camusa można dzielić według wielu kryteriów, z których najbardziej chyba znane są tryptyki: Mit Syzyfa, do którego zaliczają się Mit Syzyfa, Obcy i Kaligula, oraz Mit Prometeusza: Człowiek Zbuntowany, Dżuma, Nieporozumienie. Dużo oczywistszym podziałem jest rozróżnienie na gatunki literackie. Mamy więc powieści (Obcy, Dżuma, Upadek, Pierwszy Człowiek), dramaty (Kaligula, Stan Oblężenia, Nieporozumienie, Sprawiedliwi), eseje (Mit Syzyfa, Prawa i Lewa Strona, Człowiek Zbuntowany) czy w końcu zbiory opowiadań (Wygnanie i Królestwo, Lato).

Camus używał pseudonimów Vincent Capable, Jean Meursault, Louis Neuville, Demos, Irenée.

Jego tłumaczkami na język polski były: Joanna Guze i Maria Zenowicz-Brandys.

edytuj Chronologia pierwszych publikacji

  • Zaślubiny - interesujące eseje w duchu pogodnego nihilizmu pochodzące z lat 1936 i 1937.
  • Dwie strony medalu (L'Envers et l'Endroit, 1937) – eseje
  • Śmierć szczęśliwa, (1936-38)
  • Gody (Noces, 1938) – eseje
  • Mit Syzyfa (Le Mythe de Sisyphe, 1942) – esej
  • Obcy (L'Étranger, 1942) – powieść
  • Kaligula (Caligula, 1944) – dramat
  • Nieporozumienie (Le Malentendu, 1944) – dramat
  • Dżuma (La Peste, 1947) – powieść, nagroda krytyki 1948
  • Stan oblężenia (L'État de siège, 1948) – dramat
  • Listy do przyjaciela Niemca (Lettres à un ami allemand, 1945, pod pseudonimem Louis Neuville) esej antyhitlerowski
  • Sprawiedliwi (Les Justes, 1950) – dramat
  • Człowiek zbuntowany (L'Homme révolté, 1951) – esej
  • Lato (L'Été, 1954) – szkice, eseje pochodzące z różnych lat, ułożone chronologicznie wedle roku powstania od 1939 do 1953.
  • Upadek (La Chute, 1956) – powieść
  • Wygnanie i królestwo (L'Exil et le royaume, 1957) – nowele
  • Artysta i jego epoka (L'Artiste et son temps, 1958) – esej

edytuj Poglądy

Poglądy Camusa ewoluują od postawy buntu i heroicznego trwania, które jest tematem Mitu Syzyfa aż do głębokiego humanizmu, któremu wyraz daje w Dżumie.

Postać Kaliguli oraz Meursaulta, bohatera Obcego, ukazują nie tylko konfrontację żelaznej logiki z ludzką zmysłowością i tak łatwo przyjmowanym światem, lecz odsłaniają dalsze źródła samotności człowieka; są istnymi dziełami o trwaniu nade wszystko. Obaj bohaterowie w końcu pragną śmierci, gdyż właśnie ona prowadzi do ich zwycięstwa – pojednania ze światem. Postrzegani jako szaleńcy, wykluczeni ze społeczeństwa czy to z powodu znikomości (Meursault), czy też wielkości (Kaligula) odgrywanej roli porównani zostają do Syzyfa. Dramat Syzyfa nie polega na wiecznym trwaniu jego mozołu, ale na jego świadomości, na świadomości wiecznej porażki; jego wielkość również – paradoksalnie, chciałoby się rzec – na tej świadomości, które odsłania jego bohaterstwo. Nawiązania do tego tematu można odnaleźć zresztą na przykład w Dżumie czy w przemówieniu, które wygłosił po odebraniu Literackiej Nagrody Nobla.

Obraz bohaterów diametralnie zmienia się w drugim tryptyku, do którego należy m.in. Dżuma. Dominujące w utworze postacie, doktor Rieux (będący zresztą alter ego Camusa) i Tarrou prezentują głębokie zaangażowanie w sprawy człowieka. Jedynym wyznacznikiem moralności jest zwykła uczciwość; ona to każe przede wszystkim bronić człowieka, a co za tym idzie – nie zgadzać się na zło.

Innym tematem w twórczości Camusa jest osamotnienie człowieka wobec jego otoczenia, niemożność zrozumienia jego zamierzeń i intencji, niesłuszna ich interpretacja, nadintepretacja nieraz; w efekcie ucieczka od człowieczeństwa – a to przecież jest dla Camusa dżumą.

edytuj Bibliografia

edytuj Zobacz też
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.